Stikkordarkiv: vikingtid

Frå Håkonarspelet – Kongen med Gullhjelmen

Første helga i september var det igen klart for Håkonarspel på Fitjar. Johannes Heggland skreiv i si tid fem Håkonarspel som alle var med i Kystsogevekene. Det vert berre sporadisk sett opp, og Kystsogevekene er svært glade dei gongane eitt av dei vert framført. Vi fekk eit lite utdrag av Håkonarspelet – Kongen med Gullhjelmen i fjor, då Fitjarsoga vart vist, og dramaet kring Håkon den gode er ein viktig del av dette, dette utdraget vart vist inne i kultur og idrettssalen, og utan kostymer eller kulisser. I år vart spelet vist i fullskala ute i Moahagen igjen, slik det var i 2010.

Før sjølve spelet begynte var det høve til å få ei historisk innføring i Håkon den Gode og arven etter han, Kjetil Evjen haldt føredrag i biblioteket i Kultur- og idrettshallen. Det vrimla av statistar og aktørar i vikingklede i området, og det var ei viss spenning kring i og lokala, mange born og vaksne skulle vere med på spelet. Etter føredraget gjekk dei fleste vidare til Moahagen og spelplassen.

På veg dit støtte vi på nokre vikingar som slakta ein hjort, og ei gruppe som sat samla kring eit bål, og praten surra både vikingane i mellom og  i publikum. Frå bortaste bakken i Moahagen kom den karakteristiske lyden av ein smed i arbeid, og bålukt låg over heile området og skapte stemning. Mens vi sat der og venta på at spelet skulle byrje kom det born forbi med ein geit i band, grupper av born, unge eller vaksne gjekk spaserande forbi medan dei småprata eller styrte med sitt, folk helste på kvarandre når dei passerte. I det heile tatt tablå som skulle gje inntrykk av kvardagsliv på ein stor og travel vikinggard.

Så kom spelet i gong, og vi kunne ta inn over oss historien om Kongen med Gullhjelmen, med dramatikk, kjærleik og stid. Eit flott gjennomført spel og verkeleg imponerande at det skal ha vore 94 aktørar på scena under spelet, og med orkester, sminke og kostymefolk var totalt 130 personar involvert! Dette er eit dugnadsløft det står stor respekt av!

Fitjarposten har ei større reportasje frå førestillinga.

Før spelet kom i gong var det også eit tablå framført av skuleelevar i høve grunnlovsjubileet.

 

Reklamer

Frå Vikingmarked og middelalderdag på Lygra

Viking og Mellomalderdager på Lygra var i år frå 15. -17. august, dette var eit arrangement i samarbeid mellom Nordhordland Frie Vikinger (NHFV) og Lyngheisenteret på Lygra. Søndag var det også Mellomalderdag på Lyngheisenteret, med innlagt tur til mellomaldergarden Lurekalven.

Lyngeheisenteret har i ei årrekkje hatt sin faste Mellomalderdag i Kystsogevekene, då er det vandring ut i lyngheien og rotur over til den vetle øya Lurekalven, kor vi finn tuftene etter ein mellomaldergard. Vi rakk imidlertid ikkje å få med oss turen til Lurekalven i år, men rusla litt rundt på vikingmarknaden og prata og såg på dei ulike telta og salsbodene.

Ei iaugnefallande aktivitet gjekk føre seg midt i leiren, eit bål, ein haug med ved, fleire trestampar som det tidvis dampa frå – her var det brygging av øl på gang! Dette var brygging av øl med kokstein, der vatnet vert varma opp av steinar som har lagt i bålet og vorte gloheite. Det fresar og dampar når steinen kjem i væska. Ølet får tilsett pors, og ikkje humle som ein er vande med i øl. Pors inneholder, som humle, bitterstoffer, harpiks, garvesyre og eteriske oljer som påvirkar smak, holdbarheit, lukt, og bidreg til utfelling av proteinstoffer i ølet. Porsen gjev ein karakteistisk og særmerkt smak. Eg kan røpe at ølet vart riktig godt, eg har faktisk hatt høve til å smake det ferdige resultatet vet eit seinare høve. Å bryggje øl med kokstein, eller bryggjestein er ein eldgamal måte å lage øl på, dei varme steinane brukast når ein bryggjer i kar som ikkje kan varnast under open eld.

Det var også salsboder av ulikt slag, med mat, smykker, ramslauksmør, sauefeller og korgar. Elles var det leirtelt med kokeplasser, ein smed med feltesse og litt av kvart. Det var også høre for borna å prøve seg å skyte med pil og boge, ein aktivitet som alltid er populær. Det var også omvising og tur med ein skald, eller eventyrforteljing for dei yngre. Tidvis var det også ein del krigarar som kjempa med blanke våpen og skjold, i viking- og middelalderutrutsing.

Inne på Lyngheisenteret var det laga til ein liten utstilling med gamalt handverk, keramikk, veving, nålebinding og sko, i tillegg til ein fotoutstilling i kjellaren.

Søndag var det også lagt opp til eit samarbeid mellom Utvandrersenteret på Radøy, under overskrifta  Frå Vikingland til Amerika. Vi tok heile pakken og gjennomførte reisa både i tid og rom og forflytta oss frå vikingtida på Lygra i Lindås, til Amerika på Sletta i Radøy – og turen gjekk med cabincruiser!

Håkonarspelet – Kongen med Gullhjelmen

Fredag 3. september 2010 var det fantastisk på Fitjar. Håkonarspelet – Kongen med gullhjelmen brakte vikingene til live igjen. Over 120 aktører var i sving på og rundt utescenen i Moahagen. Paul Ottar Haga hadde regien da Johannes Heggland sitt spel ble satt opp, og han spilte selv rollen som kong Håkon den Gode.

Vikingbarn i dans og leik

Da publikum kom til Moahagen på kvelden ledet frem av fakler var det alt vikingtiden på plass. Vikingbarn gikk og putlet med sitt, lekte litt, pratet eller gikk ærend. En og annen voksen kom over tunet med bøtter eller bør, praten gikk blant terner og tauser, mens de jobbet med farging eller spøt. Umerkelig gikk dette hverdagslivet over i selve spelet.

Hverdagsliv i vikingtiden

Dette var en fantastisk opplevelse, ikke minst er det imponerende dugandsinnsats fra alle de involverte med Bjørn Haaland, styreleder i Stiftinga Håkon den Gode – Fitjar i spissen.

Øyvind Skallaspille i prat før selve spelet begynte

Stiftinga Håkon den gode beskriver selv sammendraget av spelet:

Kongsgarden i Fitjar
Spelet tek utgangspunkt i at kongen kjem til kongsgarden på Fitjar for å klara opp i sak der sonen til kongens årmann, Bjørn Svarte, feilaktig hadde varsla fiendar ved å tenna Rymbsvarden. Dette likte kongen dårleg. Leidangen, eller forsvarsordninga der kvart område rusta ut skip og mannskap, var ressurskrevjande.
Det gjer ikkje saka betre at kongens einaste dotter, Tora, har eit kjærleiksforhold til Bjørn Svarte. Enden på visa vert at kongen legg på Bjørn Svarte å betala ei hard bot.

Olmod Åmann jaker Udna Fiskereke

I Danmark
I kamp mot Eirik-sønene blir Bjørn Svarte teken til fange og ført til Danmark. Etter Eirik Blødøks sin død hadde dronning Gunnhild flykta til Danmark. Her fekk ho støtte av danskekongen til å prøva å ta tilbake Noreg. Då Bjørn Svarte blir ført fram for henne prøver dronning Gunnhild med trolldomskunster for å få opplysningar om Håkon. Bjørn Svarte klarar likevel seinare å røma frå fangenskapet.
Ein scene i spelet er frå Damark der dronning Gunnhild rasar over tapet av sonen Gamle etter eit mislykka slag mot Håkon på Rastarkalv på Møre. Ho eggjar likevel sønene sine til nye slag.

Dronning Gunnhild i Danmark

Slaget
Kongen er seinare i gjestebod til kongsgarden på Fitjar. Han er ein populær konge og får ein gullhjelm av bøndene som synleg teikn på at dei synest godt om kongen. Medan dei er i gjestebod får kongen varsel om at Eirik-sønene er undervegs. Han tek ei rask avgjerd om å bli på Fitjar og møta fienden i slag, trass i at dei hadde lite folk.
I det store slaget som følgde fekk Håkon ei pil i aksla av skosveinen til dronning Gunnhild, og fekk på denne måten banesåret sitt. Håkon sine menn vann slaget, men hadde store tap. Bjørn Svarte fall også i kamp for kongen. Håkon sjølv døydde seinare på fødestaden sin, Håkonshella.

www.hakonarspelet.no

Ordfører Harald Rydland takker Bjørn Haaland og Paul Ottar Haga