Stikkordarkiv: museum

Nordanger gardsmuseum på Radøy

Nordanger gardsmuseum var siste arrangement ut i dei 20. kystsogevekene, Kystsogevekene 2016, 18. september var den gamle skulestova open.

Etter eit besøk på Radøy ridesenter gjekk turen videre frå Mangerområdet til Nordanger. Langs Radøyvegen ligg to generasjonar nedlagde Gamle Nordanger skule, den nyaste er i dag Nordanger grendahus, medan den litle kvite stova er Nordanger gardsmuseum.

Nordanger gardsmuseum er i den gamle skulen som opprinneleg vart bygd ein annan stad på Nordanger i 1864, men vart flytta dit den står i dag i 1884. Den vart då også utvida med kammers og loft som bustad for læraren.

I 1912 vart skulen nedlagt og bygninga vart brukt som bedehus fram til 1980, og det sto etter det tomt og til nedfalls fram til 1998.

Noværande eigar Johannes B. Birkeland overtok huset av kommunen i 1998, og har sidan det sett det i stand, og samla inn ei rekkje gjenstander knytt til skule, kvardagsliv, fiske, skomaking, bedehusliv og mykje anna.

Vi hadde ein fin oppleving, og fekk ein lang prat med eigaren, som fortalte oss om historien til bygningen, om gamle dagar, om ulike gjenstansgrupper og gav oss mykje lærdom.

Kvar einaste gjenstand i det litle, men fulle huset har si fortelling, og her kan ein nytte rikeleg med tid, og her er mykje å lære. Tusen takk for oss!

Reklamer

Haustdag på Årskog museum

Søndag 11. september var det open dag på Årskog museum på Fitjar. Tema i år var historia til dei reisande på Vestlandet.

Årskog museum er ein gamal vestlandsgard som har ein fascinerande historie. Brørne Lars og Olai Årskog testamenterte heimgarden sin til Fitjar kommune i 1980 til museale formål. Eit vilkår for gåva var å driva eit eldre autentisk bustadhus og mange eldre gjenstandar som museum, og å halde dei husbunad og reiskap samla. Sunnhordland museum har driftsavtale med Fitjar kommune om drifta av gardsmuseet. Frå gardstunet og ned mot sjøen ligg eit verdifullt kulturlandskap med rydningsrøysar og steingard,og naust som viser kombinasjonen jordbruk og fiske som var vanleg i kyst-Noreg.

Garden hadde då vore i same slekta i om lag 400 år, og dei hadde vore flinke å ta vare på alle slags bruksgjenstander gjennom alle år. Eit arveskifte frå 1794 viser eit verde av 3186 riksdalar. Det var det rikaste buet i Våg skipreide, fortel Kulturhistorisk veibok, Hordaland. Familien var gjennom alle år villige til å låne ut utstyr til store lag og høver, og hadde heile serviser til både bryllup, gravferd og dåp som naboar kunne låne. Dei var også særs nøysome og kasta nær ingenting, slik at på garden er det ei rik samling med tekstiler og klede frå dei siste 100-150 åra, minst.

Her er det også mange åkler som veveren Berta Liarbø vevde på oppstadveven sin. Berta Liarbø døyde i vår, men fekk i sitt 95 år gamle liv halde fram med vevinga og lært opp nye vevarar, ho og andre Fitjarvevarar vart heidra seinare i oktober med utstilling åkler. Med Berta Liarbø i spissen har dei berga husflidstradisjon frå førhistorisktid, slik at den vert ført vidare – ein viktig del av den nasjonale kulturarven.

På Open museumsdag på Årskog museum var det ikkje berre høve til å sjå seg omkring i husa, det var også kafe, teater, utstilling og hesteskokasting. Vi kunne lage haustkrans med epler, smake heimekinna smør, og sjå baking av flatbrød. Fitjar bondekvinnelag  Fitjar bygdekvinnelag sto for fleire aktivitetar på open dag på Årskog museum.

Tre ungdommar viste også ei fin dramatisering om giftarmål i gamle dager.

Fitjar Husflidslag demonstrerte ulike håndarbeidsteknikkar og hadde aktiviteter for barn, som å tvinne sitt eige hoppetau.

I løa  var det sett opp utstillinga Dei reisande på Vestlandet, ei vandreutstillig om Romanifolket. Dei reisande langs kysten av Noreg brukte ofte båtar, både som bustad og framkomstmiddel, og ver ofte kalla båtreisande. Dei var kjent for å lage og selge metallredskap av ymse slag. Trådreiskap som vispar og gryteskrubbar med meir. I utstillinga kunne vi lese meir om båtfolket og sjå døme på ting dei laga. Det var også høve til å prøve å lage sine eigne trådreiskap.

Tusen takk for ein kjekk dag til  Fitjar kommune, Fitjar husflidslag og Sunnhordland museum og Fitjar bondekvinnelag!
 –

Aktivitetar og tur på Herdla fort

Søndag 4. september var det Aktivitetsdag på Herdla fort, med opplevingar for heile familien. Heile det store området på Herdla fort var tatt i bruk, av museet og ulike lag og organisasjonar.  Sola skein frå klar himmel, og lokka til vandring i spennande landskap, og dørane til fortet sto ope slik at vi kunne utforske hemmelege rom i fjellet. 

Då vi kom til Herdla fort denne flotte søndagen vrimla det alt av folk på heile det store området. Det var hestar som kunne ris og hundar som skulle vise sine kunster, det var taubane, diskogolf og turløype.

Vi fekk raskt med oss at vi kunne rekke eit lite høgdepunkt på dagen, nemleg kanonsalutt kl 12.15. Med kartet i hand la vi ut på vandring langs vegen rundt neset. Vi passerte utstillingshallen GUL 16 der flyet frå andre verdskrig står utstilt, og der det var kafe. Vi rakk ikkje innom denne gongen, her måtte kanonen prioriterast. Askøy Turlag markerte også Kom-deg-ut-dagen, og det var hengt opp rebusoppgåver langs løypa. Askøy jeger og fisk hadde stand der vegen bøyer rundt, og der De Zee Ploeg minnepark er.

Vi gjekk løypa videre og skunda oss ned til kaien ved torpedo-batteriet.  Det sto ein liten kanon klar på kaien, og kort tid etter var det stor spenning medan vi venta på salutten – og jammen var det smell! Då kruttrøyken hadde lagt seg, såg vi at kanonen hadde flytta seg mange meter bakover på kaien. Artig for store og små som så det, og garantert til å høyre utover eit stor område, både på land og utover fjorden.

Etter salutten hadde vi tid til å roe oss ned og sjå på krabbene som var i kummen, her kunne vi også ha kjøpt med oss krabbe, både kokt og levande.

Torpedobatteriet var også ope, og det er spennande å få gå inn i dette tidlegare militære anlegget. Her låg det torpedoar og missiler i mange storleikar, merka med dummy, heldigvis utan sprengstoff, men med ledningar, bolter, propeller og andre merkelege innretningar. Her kan ein gå rundt lenge og la seg fascinere.

Etterpå gjekk vi også inn i ein fjellhall der store kontainare hang fritt og tungt frå taket, for ikkje å gå istykker om det kom ein stor spreng som ryste bakken. Inni desse var det både soveplass, komandosentral, overvaking og alt som trengtes under den kalde krigen.

Vel ute i sola igjen gjekk vi opp til Herdla fuglestasjon der dei var i gong med å merke fugl. Vi fekk sjå fugler på nært hald, og fekk fortalt korleis ein gjer når ein målger, veger og ringmerker fugler. Dette var populært, og mange stoppa opp også her får å sjå og høyre.

Vidare var det både Vikingaktivitetar ved Askøy vikinglag, og målgang og innlevering for Askøy turlag sin rebus.

Vi og svært mange andre hadde ein flott Aktivitetsdag på Herdla fort. Tusen takk til arrangørane Herdla museum og alle samarbeidsparane Herdla fuglestasjon, Askøy turlag, Askøy diskogolfklubb, Askøy kommune, kulturavdelinga, Gone paddling, Herdla forts venner.

Kanaldagane ved Kulleseidkanalen

Kanaldagane gjekk i år som tidlegare år av stabelen første helga i september, i år var datoene fredag 2. september til søndag
4. september.

Kanaldagane vart starta i 2002 som ein del av Kystsogevekene – og eldsjeler i bygda slo seg saman for å laga ei maritim messe som skulle femna vidt i Sunnhordland. Kanaldagane skulle fremja gammal og moderne kystkultur langs kysten vår. Området rundt Kulleseidkanalen er eit marknadsområde med mange ulike utstillarar og alle slag god underhaldning, og flotte båtar langs kanalsidena.

I år sto humorfiguren Bømlingen for opninga av Kanaldagane på fredag 2. sepember, og laga derfor song med musikkvideo til Kulleseidkanalen

Vi  var til stades lørdagen på Kanaldagane, og kom eit stykke utpå dagen, då var også sola på plass, og Finnås viste seg frå sin gode side. Kulleseidkanalen, veteranbåtane, utstillarboden, framfor scena og heile området i var bada i sol.

Vi kom akkurat i tide til å få med oss koret Voice of Joy som song frå scena. Det var også tid for litt mat, og vi fekk oss deilige heimelaga vårrullar frå ein av salsbodane.

Det var mange flotte båtar som låg langs kanalkanten, og det var kjekt å gå og rusle å sjå på båtane og folkelivet på heile området. Bømlo kystlag var sjølvsagt også på plass, og hadde dessutan besøk frå Halsnøy historiske senter, som hadde med seg dampmaskin og andre motorar med godlyd.

Hovudattraksjonen denne dagen var Mathea Mari, ungjenta på 16 år som er kjent frå både Norske talenter, MGPjr med #online, musikalen Annie på Folketeateret i Oslo, og fleire ganger på TV.

På Kanaldagane var også heile filmen om Melkevik gard vist, ein film som viser gamle bilete og fortel historia  Melkevik frå kommunesenter til turistmagnet.

Vi skulle heile vegen heim til Bergen igjen, og fekk ikkje med oss alt av program. Vi var likevel innom på Telegrafen før vi tok fatt på heimvegen. Telegrafen som vart bygd i 1857, er ein fisketelegrafstasjon i Søndre Vårsildfiskedistrikt. Vi hadde høve til å gå inn og sjå oss omkring, og såg telefonar av mang årgangar, kjekt å få vite meir om Historia til Kulleseidkanalen.

Takk for flotte Kanaldagar til messegeneralen og hans mannskap, som alle er knytt til lag og organisasjonar i Finnås: Finnås SportsklubbBømlo SportsdykkereVåge skulemusikklagTrekløveren Grenda UngdomslagBømlo Kystlag og Finnås Bedehuslag.

 

Open haustdag på Sunnhordland museum

Det var regnfullt og vått då Sunnhordland museum hadde open temadag i Sunnhordlandstunet lørdag 3. septmber. Tema for dagen var Monster i havet.

Vi kom til Sunnhordland museum  midt i ein voldsom regnbyge, og det var berre å komme seg i hus. Diverre var vi litt for seine til å få med oss foredraget til forsker på Havforskningsinstituttet Lene Buhl-Mortensen om plast og søppel i havet. Plast i havet er eit stort problem som vi står overfor i global målestokk.

Plasten er «Monsteret i havet» som vi ikkje blir kvitt, og det var i dette høvet også laga ein liten barneforestilling om dette, for høvet plastmonsteret, med dramatiske fortellingar frå Orknøyane og Noreg om monster i havet.

Sunnhordland museum hadde også to ustillingar, med tema plast, hav, bruk og kast og mer varige gjenstander i både positiv og negativ forstand. Plast er lett lage, bruke og kaste, med vert brutt ned svært sakte.

Utstillinga Plast er bruk og kast viser bruksgjenstandar i frå gamle dagar, og frå vår tid. Materiala før var gjerne tre, medan vi no til dags brukar plast, som tresko før og Crocs no, eller ein rosemalt trebomme til flatbrød før, medan vi i dag nyttar Tupperware. Tradisjonelt har gjerne ting vore vanskeligere å lage, og dermed hatt høgare kvalitet, gjerne av naturlege materialer, og med mykje lengre brukstid og som vart reparert før den til slutt vart utstitt, og som dessuten som brytest ned når gjenstanden er utslitt. Dette var ein tankevekkande og talande utstilling.

Det var også ein kunstutstilling som tidlegare har vore på Halsnøy Kloster, «Weaving Ghosts» («Vevde skrømt») av Lois Walpole frå Shetland. Dette er kunstverk og skåler som er vevde av plasttau ho har funne i strendene på Shetland. Kan hende noko som har drive i land frå oppdrettsanlegg i Sunnhordland?  Utstillinga vert å sjå på museet i heile oktober.

Stord Husflidlag hadde formingsaktivitetar som å lage leiker av utslitte moderne bruksting. Det var også flatbrødbakst der vi fekk smaksprøver med heimelaga smør på. Det vart også vist fram teknikken å lage skikkeleg tresko på gamlemåten.

Det var også utandørs aktivitetar for borna, med barkebåtdam og rognebærskyting «Pust i påsen», og i ein av stovene kunne vi lage haustkrans. Det var sjølvsagt også kafe, med vaflar, kaffi og saft, slik at folk kunne sette seg ned for ein prat også på open dag.

Vi hadde ein kjekk og på Sunnhordland museum. som også kan hende bidreg til at folk tenkjer litt meir miljøvennleg, både når det gjeld bruk og kast, handverk som gjev kvalitetsprodukt og ein meir bevisst haldning til å kaste frå seg plast i natur og hav,

Tusen takk til arrangørane Sunnhordland museum og samarbeidspartane Stord Husflidslag og SIM, og alle folka som bidrog til å gje publikum ein kjekk dag og tankevekkande dag for miljøet!

Gøy på landet på Hordamuseet 2016

På Hordamuseet er det alltid kjekt, men 21. august var det Gøy på landet, eit arrangement med vekt på livet på landet i gamle dagar.

På landet er det både gårdsbruk, gamle hus, gamle håndverk og gjeremål, båtbruk og leik. Det vil sei at for oss i dag er det gøy, men i gamle dager var det kvardagsslit og arbeid. Likevel, med eit kort glimt inn i gamle dagar, når det att på til er nydelig vær, vert gamledagar både lærerikt og gøy.

Det var også eit godt høve for prat på tvers av generasjonar, og praten gjekk livvleg når dei vaksne fortel, og ungane spør og prøver. Her kunne besteforeldre og foreldre fortelje om gjenstandar og gjeremål dei hadde minner om, eller som dei hadde høyrt sine foreldre eller besteforeldre fortelje om.

På friluftsmuseet Hordamuseet på Stend, inst i Fanafjorden, var det smed i smia, skulemester i skulestova, koner som karda og spant, ølbryggar i bryggerhuset og bakstekoner i huset.  Ute i klyngetunet var det vassbering med åk, og klesvask i stamp, der dei nyvaska kleda vart hengt til tørk mellom husa i solen og den milde vinden. Alt dette fekk publikum vere med å prøve seg på.

Litt tid til leik var det også i gamle dagar, og då var det leikar som stylter, sprettert og ballar på boks, eller hoppetau og hesteskokasting, noko dagens ungar også fekk prøve seg på.

Denne dagen fekk borna også bygge seg eigne båtar med strikkmotor eller segl, og prøve dei på «havet», eit basseng som var sett opp i tunet. Det var også mogeleg å komme seg ut på sjøen med Fanafjorden tradisjonssegling, eit båtlag som held til ved Hordamuseet.  Nokre rodde seg ein tur rundt Stendaholmen i robåt, og og andre fekk til og med prøve seg på med segl i ein av tradisjonsbåtane.

I kafeen på kaien steikte dei fiskekaker, og det gjekk med mange boller med fersk fiskefarse. Foreningen for brislingens fremme, Sprattus sprattus var også på plass med sine brislingprodukt.

Folk hadde høve til å komme seg standsmessig frå Stend til Hordamuseet, då dei hadde samarbeid med Osbanens venner som hadde open dag på Stend stasjon.

Hordamuseet er eit av mange museum i Bymuseet i Bergen. Dei har mange kjekke familiearrangement med vekt på ulike tider gjennom året, alt frå steinalder, via jernalder og vikingtid, til livet i gamle dagar på garden ved sjøen, eller på stølen til fjells.

Tusen takk til Hordamuseet og alle deira samarbeidspartar, frivillige lag og organisasjonar som gjorde at vi fekk ein dag med Gøy på landet, både store og små!

 

 

Bogatunet – opning av kystsogevekene i Radøy

Radøy brukar  å markere startskotet for sine kystsogeveker, og i år var deira opning lagt til Bogatunet den 14. august.

Kystsogevekene og seinsommaren heng saman, det er ei god tid, då møtes vi igjen etter ferietid, og vi har gode stunder saman. Da gjer vi som fuglane, vi samlast og starter på hausten, sa ordførar Jon Askeland innleiingsvis.

At Radøy i år valgte å legge opninga si til Bogatunet var ikkje tilfeldig.  Ordføraren var glad for å kunne sleppe ein politisk lekkasje, at Radøy kommune har fått tilbod om å overta Bogatunet frå Nord- og Midthordland sogelag, regionssogelaget som no legg ned drifta, på grunn av lite rekruttering til laget. Det er ikkje endeleg avgjort, det skal ei politisk handsaming til før endeleg vedtak. Det er føl dessutan mykje ansvar med å overta eit slikt kulturminne, men han lover dei skal gjere sitt beste for å få til ei god løysing, slik at også kommande generasjonar skal få sjå, lære av og oppleve Bogatunet.

Dette er vår Mariakirke sa ordførar Jon Askeland om Bogatunet, og trakk fram kor viktig Boga er som kulturminne, ikkje berre for Radøy, men for heile Nordhordland.

Nils Georg Brekke, var invitert for å fortelje om byggeskikken og på Bogatunet. Han slutta seg til Askeland, og sa at Bogatunet er kulturminne i Europaklassen, og burde vore betre skilta. Nils Georg Brekke er tidlegare fylkeskonservator i Hordaland, har vore direktør på Kulturlandskapssenteret, står bak Kulturhistorisk vegvisar, andre liknande bøker, og mykje meir. Han held i desse dagar på å oversette boka Norsk arkitekturhistorie til engelsk. Han trakk dei lange trådane tilbake til mellomaldersk byggeskikk og synte plansjer og forklarte kvifor denne byggeskikken frå Strilalandet hører til mellom dei viktigaste kulturminna i Europa, og korleis tunet kan vere nøkkelen til å forstå norgeshistoria.

Etter Nils Georg Brekke sitt interessante foredrag fekk vi ei spennande innføring i laksefiske med not frå Berit Kvalvik. Ho fortalte korleis det hadde vore innretta i Boga og Kvistekrinsen, med fangstrettar, om systemet med å sette ut nota og sjekke, om gode prisa og om Laksefly som flaug over for å sjekke at nota ikke sto ute lenger enn regelverket tillot.

Vi fekk også høve til å sjå inni husa i tunet, til å prate med kvarandre, og til å sjå og mimre for dei som hadde kjenskap og erfaring med dei mange gjenstandanstypene som fins i huset.

Keipane kystlag var også del av arrangementet, og hadde aktivitetsløype for born, og dessutan fiskekaker og nubbesild og heimelaga saft for sal i Nordrevågen til Boga. Her kunne vi også få prøvd oss utpå vågen, anten vi ønskte å ro eller padle.

Etter Bogatunet og Nordrevågen kunne vi ta turen bort til grendahuset og ta søndagsmiddag i form av rømmegraut med  spekemat, vaflar og kaffi.

Også denne dagen var det litt grått og vått, men det var likevel ein positiv og fin dag. Tusen takk til Radøy kommune, Radøy sogelag, Keipane kystlag og Kolstad grendehus for ein kjekk dag!

Silje Namtveit song denne vakre songen av Erik Bye og Henning Sommero på opninga:

Jeg synger meg en blå, blå salme
når dagen svinger hatten til farvel
og ror med sakte åretak mot strender
dit alle dager ror når det blir kveld.
Da søker jeg min hvile
ved treets trygge rot
mens sankthansormer gløder grønt
i gresset ved min fot.
Da synger jeg min salme.

Tekst Erik Bye/ Melodi Henning Sommero Blå salme

Førehandsomtale i Strilen av arrangementet