Stikkordarkiv: kulturminner

Middelalderfestival på Bergenhus festning

Festningsdagene blei arrangert på Bergenhus festning siste helga i august. Då var festningen fylt med middelaldermenneske og aktiviteter.

I Kystsogevekene er det mykje kystkultur, og mykje historie og gamle dagar, men på Festningsdageene vert det litt meir av soge og det som var utgangspunktet for Kystsogevekene, nemleg konger og spel om makt og dominans. Håkonarspela var første byggesteinen i Kystsogevekene og spela handla om utviklinga av kongemakta i Norge.

Festningsdagene går føre seg på Bergenhus festning eit viktig maktsentrum i Norge i middelalderen. På Festningsdagaene  er det ikkje sogespel eller skodespel, men levandegjering av mellomalderen i form av middelaldermennesker, med både handverkarer, krigarar og handelsfolk.

Det visast fram handverk og kriging, med sverd og skjold, pil og boge, kastemaskin og kanon. Publikum fekk vere med å skyte med pil og boge, nokre heldige fekk trekke  den store kastemaskinen Magnus, som Bjørgvin handverkslag viste. Dei demonstrerte artilleri for publikum. Det var kampoppvising med Kongshirden 1260, sverdleik med Tidsreiser og dessutan ein liten kastemaskin som born kunne forsøke å treffe ein liten mur med.

På marknaden kunne ein kjøpe ullstoff og garn, glas, smykker, leikevåpen og andre mellomaldervarer. Det vart vist fram urter og varer laga av urter og planter, til medisinsk bruk, til såper, oljer og mat, og sal av mat i frå fleire kafetelt.

I Rosenkrantztårnet holdt den unge dronning Ingeborg til, og borna kunne gå på hoffskule og lære seg å te seg rundt og hilse på den unge dronninga, og etterpå vise fram dans og hoffetikette nede på marknaden.

Canardus horribilis sørga for middelalderstemning med deira fengande middelaldermusikk. På kvelden sette dei også stemninga i telta borggården der det var oppvarming før Wardruna skulle ha konsert inne i Håkonshallen, både laurdag og søndag. Vi fekk ein fantastisk opplevelse lyd, lys og ikkje minst stemning i den store kongelege steinhallen.

Festningsdagene er et samarbeidsprosjekt mellom aktører på Bergenhus Festning; Kommandantskapet på Bergenhus, Statsbygg Vest, Forsvarsbygg nasjonale festningsverk og Bymuseet i Bergen.

Tusen takk for ein flott middelalderopplevelse!

Følg gjerne Festningsdagene på Facebook

 

Reklamer

Møtepunkt Stend stasjon

Osbanens venner inviterte til open dag på Stend stasjon
søndag 21. august. 

Denne dagen inviterte dei også til veteranbiltreff ved stasjonen, og i samarbeid med at Hordamuseet som hadde arrangementet Gøy på landet, hyrte dei inn veteranbuss for å frakte folk høveleg frå moderne Lagunen terminal til Stend stasjon. Det var stas å møte den gamle veteranbussen, og første tur var det fullt på bussen.

Ved Stend stasjon var det også møtt fram 12 veteranbilar av forskjellige årgangar fra Bergen Veteranvogn Klubb.

Nesttun-Osbanen var en smalspora jernbane som gjekk mellom Nesttun og Osøyro. Banen ble opna1. juli 1894 og nedlagt 2. september 1935 som første jernbanestrekning i Norge.

Stasjonsbygningen på Stend vart bygd i sveitsarstil, og stod klar til Osbanen opna i juli 1894. Bygningen er no den einaste av stasjonsbygningane frå Osbanen som står att i si opphavelege utforming. Både interiør og eksteriør er stort sett som for hundre år sidan.

Osbanens venner har jobba i mange år for å ta vare på den gamle stasjonsbygningen, eit kort skinnestrekk, eit lite togsett, men ikkje minst også historia til Osbanen. Dei har laga ein utstilling i venterommet, og på opne dagar kan du kjøpe postkort og få dei stempla med stasjonens eige poststempel.

Passasjerar få bussen, veteranbilane og andre gjorde at det kom mange besøkende denne dagen. Det vart solgt rikeleg med Is, vafler og kaffe.

Dei som ville kunne få kjøre veteranbil ned til Hordamuseet og Gøy på landet. En bil, en Cevrolet 1925-modell kjørte tre turer ned dit.

Tusen takk til arrangørane Osbanens venner og deira samarbeidspartar for ein fin oppleving med gamle tog, buss og bilar!

Bogatunet – opning av kystsogevekene i Radøy

Radøy brukar  å markere startskotet for sine kystsogeveker, og i år var deira opning lagt til Bogatunet den 14. august.

Kystsogevekene og seinsommaren heng saman, det er ei god tid, då møtes vi igjen etter ferietid, og vi har gode stunder saman. Da gjer vi som fuglane, vi samlast og starter på hausten, sa ordførar Jon Askeland innleiingsvis.

At Radøy i år valgte å legge opninga si til Bogatunet var ikkje tilfeldig.  Ordføraren var glad for å kunne sleppe ein politisk lekkasje, at Radøy kommune har fått tilbod om å overta Bogatunet frå Nord- og Midthordland sogelag, regionssogelaget som no legg ned drifta, på grunn av lite rekruttering til laget. Det er ikkje endeleg avgjort, det skal ei politisk handsaming til før endeleg vedtak. Det er føl dessutan mykje ansvar med å overta eit slikt kulturminne, men han lover dei skal gjere sitt beste for å få til ei god løysing, slik at også kommande generasjonar skal få sjå, lære av og oppleve Bogatunet.

Dette er vår Mariakirke sa ordførar Jon Askeland om Bogatunet, og trakk fram kor viktig Boga er som kulturminne, ikkje berre for Radøy, men for heile Nordhordland.

Nils Georg Brekke, var invitert for å fortelje om byggeskikken og på Bogatunet. Han slutta seg til Askeland, og sa at Bogatunet er kulturminne i Europaklassen, og burde vore betre skilta. Nils Georg Brekke er tidlegare fylkeskonservator i Hordaland, har vore direktør på Kulturlandskapssenteret, står bak Kulturhistorisk vegvisar, andre liknande bøker, og mykje meir. Han held i desse dagar på å oversette boka Norsk arkitekturhistorie til engelsk. Han trakk dei lange trådane tilbake til mellomaldersk byggeskikk og synte plansjer og forklarte kvifor denne byggeskikken frå Strilalandet hører til mellom dei viktigaste kulturminna i Europa, og korleis tunet kan vere nøkkelen til å forstå norgeshistoria.

Etter Nils Georg Brekke sitt interessante foredrag fekk vi ei spennande innføring i laksefiske med not frå Berit Kvalvik. Ho fortalte korleis det hadde vore innretta i Boga og Kvistekrinsen, med fangstrettar, om systemet med å sette ut nota og sjekke, om gode prisa og om Laksefly som flaug over for å sjekke at nota ikke sto ute lenger enn regelverket tillot.

Vi fekk også høve til å sjå inni husa i tunet, til å prate med kvarandre, og til å sjå og mimre for dei som hadde kjenskap og erfaring med dei mange gjenstandanstypene som fins i huset.

Keipane kystlag var også del av arrangementet, og hadde aktivitetsløype for born, og dessutan fiskekaker og nubbesild og heimelaga saft for sal i Nordrevågen til Boga. Her kunne vi også få prøvd oss utpå vågen, anten vi ønskte å ro eller padle.

Etter Bogatunet og Nordrevågen kunne vi ta turen bort til grendahuset og ta søndagsmiddag i form av rømmegraut med  spekemat, vaflar og kaffi.

Også denne dagen var det litt grått og vått, men det var likevel ein positiv og fin dag. Tusen takk til Radøy kommune, Radøy sogelag, Keipane kystlag og Kolstad grendehus for ein kjekk dag!

Silje Namtveit song denne vakre songen av Erik Bye og Henning Sommero på opninga:

Jeg synger meg en blå, blå salme
når dagen svinger hatten til farvel
og ror med sakte åretak mot strender
dit alle dager ror når det blir kveld.
Da søker jeg min hvile
ved treets trygge rot
mens sankthansormer gløder grønt
i gresset ved min fot.
Da synger jeg min salme.

Tekst Erik Bye/ Melodi Henning Sommero Blå salme

Førehandsomtale i Strilen av arrangementet

Liv og røre i Sellevåg treskofabrikk

Sellevåg treskofabrikk ligg nydeleg til i ei bukt i Brandangersundet i Gulen. Dei siste åra har treskofabrikken hatt open dag fleire gonger i Kystsogevekene, og dette var andre gong i løpet av dette årets Kystsogeveker. Vi tok turen til Gulen søndag 13. september, kom fram og fann den vesle gule treskofabrikken som spegla seg i blikklart vatn, i bukten innafor vegen. Her låg det nokre få tømmerstokker i vatnet og vi fekk eit lite inntrykk av korleis det var tidlegare då fabrikken var i full drift.

Vi var litt tidleg ute, men etterkvart kom det bra med folk sigande for å få med seg denne gamle fabrikken, og ei omvising med forklaring av arbeidsprosessar og stasjonar i produksjonen.

Magne Sellevåg eig fabrikken, men får god hjelp av familien på desse opne dagane, ein nevø fortel og visar oss rundt i fabrikken, gode damer steikar lappar og kokar kaffi, og vi betaler inngongsbillett og får stempel av to kjekke jenter.

Det er spennande når vatnet leiast inn i turbinene og reimane koplast til dei enkelte maskinene, her er sliktesterke kamelhårsreimar som har vore nytta i 70 år, og er framleis i god, brukande stand. Vi får sjå kopimaskiner, bandsager, maskiner til utholing av for- og tåparti. I taket på fabrikken går det akslingar og reimer, band svirrar over hjul, og tannhjul koplast til og frå.

Dampen og treskorne heng tett saman i tankane når ein snakkar og Gamle dampen og strilekulturen, og ein av treskomodellane som vart produsert i Sellevåg var nettopp Stril, dei hadde også ein smalare modell kalla Sogn.

Turbinen og reimane driv også ei sag som vart bygd til fabrikken, og plankane ligg stabla i høgda opp mot taket. Ei maskin til å forme ulike skaft var eit av dei siste tilskota på fabrikken sin produksjon, for å tilpasse seg marknaden i ei tid då tresko ikkje lenger var på moten.

Etter omvising, film, prat, kaffi og kaffimat måtte vi sjølvsagt ta turen opp til demninga, der vatnet som dreiv turbinen vart henta. Det er ikkje meir enn 12 meters fall frå stemma og ned til fabrikken, men det var likevel tilstrekkeleg til å få kraft til å drive fabrikken.

I skråninga opp mot demninga kunne vi sjå røyrgata som var klinka saman. Denne var restaurert og sett på plass for nokre år sidan, no ligge den svart og fin i bekken og bakken ned frå vatnet over. Då vi kom opp til demninga såg vi den store karaftige doble muren som har torv og jordmasse mellom for å halde igjen vatnet. Denne dagen var vatnet mykje nedtappa og heile porten var synleg.

Sjølv om ein ikkje fekk med seg denne opne dagen i Sellevåg treskofabrikk, er det høve til å bestille grupper for omvising. Fabrikken er også å finne på facebook.

Vi hadde ei fin og interessant oppleving i ei fascinerande fabrikk, møtte eit hyggeleg vertskap, og hadde ein flott dag i Sellevåg! 

Meir om Sellevåg treskofabrikk:

Kulturminnegranskaren Arne Høyland var på plass i Sellevåg og filma prosessen denne dagen.
Sellevåg treskofabrikk er fredet av Riksantivaren som teknisk-industrielt kulturminne

Aktivitetsdag på Herdla fort

Søndag 6. november var det Den norske Turistforening sin nasjonale Kom-deg-ut-dagen. Denne dagen har vore markert på Herdla i fleire år, og var arvtakar for Herdladagen, og arrangementet har fått namnet Aktivitetsdag på Herdla fort. Det er ei rekkje lag og organisasjonar i sving med få i stand arrangementet, saman med Herdla Museum, ei avdeling i Museum Vest.

Her var det redningshundar, ornitologforening, friluftsrådet, statens naturopplyn, turlag, korps, jeger og fiskeforening, vikinglag og fleire som alle bidro slik at publikum skulle får rikeleg med aktivitetar og opplevingar. Askøy turlag hadde også Tipp-tur, som det var naturleg å ta når ein gjekk på tur mellom aktivitetar og oppgåver, her møtte vi nemleg på postar med spørsmål undervegs, og traff samtidig på fleire av foreningane.

Vi koste oss og fekk litt trim og aktivitet denne føremiddagen på Herdla, og det var det også mange andre som gjorde kunne vi sjå i avisa Askøyværingen: Askøy Turlag vil ha deg ut i og Flere hundre kom seg ut  i Askøværingen

Veka etter aktivitetsdagen kunne vi også lese i Askøyværingen at det no var vedtatt: Herdla-torpedobatteri-fredet-av-riksantikvaren. Vi rakk ikkje å gå til torpedobatteriet denne gongen, men har vore med og sjå den spennande militæranlegge på ein tidlegare aktivitetsdag.

Kystsogevekene var i torpedobatteriet alt då det var Herdladagen, i 2010 og på Aktivitetsdag i 2012.

Frå Bergenhusdagene / Festningsdagene

Siste helga i august var det klart for middelalderfestival på Bergenhus festning, Bergenhusdagene, eller Festningsdagene 2015.

Arrangementet er eit samarbeid mellom Bymuseet i Bergen, Statsbygg Vest, Forsvarsbygg Nasjonale Festninger og Bergenhus Kommandantskap.

Det er eit stort apparat i sving når ein inviterer til eit slikt arrangement, ikkje minst er det mange frivillige involverte. Bjørvin Handverkslag er ei aktiv, viktig og synleg part i Bergenhusdagene. Dei siste åra har dei vore med å gje action på Koengen under Bergenhusdagene. Gjengen har laga ein stor valslynge eller kastemaskin som har fått namnet Magnus, etter den første kongen som tok slike i bruk her i landet. Denne får publikum vere med å trekke når den slynger sine kålhovud langt, og for ikkje å snakke om høgt over gressmatta på Koengen.

I fjor var nyvinninga pilregn med tunge stridspiler, som hagla over marka. I år var det også pilregn og heile oppvisinga slutta av med avfyring av handkanon.  I det heile tatt var det ein del historisk artilleri på festningen desse dagane.

Bjørgvin handverkslag driv sjølvsagt også med handverk på Bergenhusdagene, eller Festningsdagene , og viste også fram mange forskjellige handverk.

Bildene er tatt av Kutschera/Fortidsfamilien som til tider sammenfaller med Kutschera/Kystsogevekene. Fortidsfamilien er nemleg familien til dagleg leiar i Kystsogevekene.

Kystsogedag på Engevik Gaard Anno 1723

Engevik gard er ei kulturperle frå 1700 talet som tilbyr servering og omvising på den historiske plassen. Her er ni bygningar som skriv seg tilbake til 1700-talet. NRK sin realityserie Anno var populær i vinter, der levde deltakarane på 1700-talsvis.  Anno 1723 vart valgt som tema av arangørane i Sævareidfjordens Ungdomslag, Fusa kommune og Engevik gaard til årets Kystsogedag i Sævareidfjorden. Årstalet var valgt etter året oberstløytant Christian Wilhelm Segelcke, kjøpte garden som sjefsgard, og busette seg der. Dei ville legge vekt på 1700-tals handverk, aktivitetar, marknad, mat og leik.

Årets opnar og attraksjon var Enok Groven, kjent frå NRK Anno sin serie, for mange den moralske vinnaren, sjølv om han kom på andreplass. Han fekk forøvrig  Gullruten som Årets deltaker på tv-bransjen sin kåring.

Enok var ikkje einaste kjente ansikt frå tv-serien som var på Engevik denne dagen. Deltakarane skulle lære seg å lage tønner i løpet av opphaldet. Opplæringa i forkant og bedømming (oldermann) innan bøkkerfaget er det henholdsvis Oddvar og Jostein frå Tønnegarden i Fusa som sto for. Tønnegarden var også til stades på Engevik på Kystsogedagen. I tillegg var også oldermann i båtbygging Hallgeir Forstrønen Bjørnevik på plass for å vise og fortelje om båtbygging.

Det var også fleire innslag frå scena, både kåseri om 1700-talet, framvising og forteljing om den flotte Fusabunaden, og song og musikk ved Idar og Natasja og gruppa Standing still.

Det var også Torgdag ved Engevik gard med sal av ulike både matprodukt og handverk, og Barnas Anno med lykkehjul, krokett og andre leikar.

Inne i hovedbygninga hadde Hålandsdalen Folkedraktsaum utstilling i to vakre stover. Her var både heile bunader, draktdeler og stoff vist fra, og det var høve for å ta en prat om bunad. Det vart også vist fram og fortalt om arbeidet med fusabunaden frå scena. Dette valget av tema var vel neppe tilfeldig, de skjøna vi då det vart avslørt kven som vart tildels Anders Kåre Engevik kulturvernpris for 2015, nemleg eldsjel og initiativtakar til å få rekonstruert fusadrakten. Else Bodil Gjøn er ein kulturarbeider som i mange år har gjort ein uvurderleg innsats for å ta vare på og vidareføra lokal drakttradisjon.

Engevik Anno 1723 viste også fram ei rekkje handverk. Her var det både bøkring, båtbygging, lefsebakst, smiing, og ikkje minst prat om handverket og resultata.

Denne dagen var det også Barna sitt Anno. Det var lagt opp til ein kunnskapsquiz som gjorde at barna kunne oppsøke handverkarane innan fleire fag og få hjelp til å finne ut kva ulike verkøty var for noko og korleis dei skulle brukast, og andre spørsmål som dei kunne lære av. Vinnaren sin premie var ei sverdkamp og litt opplæring i fekting med Enok.

Programmet for dagen

Førehandsomtale i Os og Fusaposten
Cultura Anno i Os og Fusaposten
Anders Kåre Engevik sin kulturvernpris 2015

Anne Hesvik – kunstnar