Stikkordarkiv: håndverk

Raudlista husflid i Hillesvåg

Lørdag 10. september markerte Nordhordland husflidslag Husflidens dag i Husflidens Hus i Hillesvåg.

Husflidens hus ligg nede ved sjøen i Hillesvåg, Nordhordland husflidslag har salgsutstilling med lokalproduserte husflidsprodukter og servering av kaffe og stompekake. Dei brukar å ha ope laurdager kl 10.00 – 14.00

Lørdag 10. september markerte Nordhordland husflidslag den nasjonale Husflidens dag. Tema for årets markering var Rødlisteteknikker. Nordhordland husflidslag har valgt ut Bregding, roggeband, strikka og flossa hua til herrebunaden frå Nordhordland som sine satsingsområder for å ta vare på rødlisteteknikker.

Denne lørdagen var det som vanleg kafe, handarbeid og drøs, men i  tillegg var det også demonstrasjon i å lage roggeband, spinning og brikkevev med meir. Det var også høve til å få vite meir om desse teknikkane og få seg ein prat.

Sjølv hadde dagleg leiar og mannen med seg eit handverk som også er raudlista, nålebinding, og var open for ein prat om dette. I tillegg fekk vi oss ein lang og god prat om både roggeband, kvithue og andre hovudplagg til bunad.

Sjølvsagt måtte vi som mange andre også ta ein tur inn i Hillesvåg ullvarefabrikk som ligg like ved, her kan ein boltre seg i ull og garn av beste kvalitet, og det er endåtil høve for å få seg ein tur i ullvarefabrikken som også er Economuseum. Ein kan gå gjennom fabrikken i opningstida og sjå produksjonen, eller få omvising dersom ein gjer ein avtale på førehand.

Tusen takk til Nordhordland husflidslag for ein hyggeleg og lærerik Husflidens dag i Hillesvåg!

 

Reklamer

Solrik søndag i Sandviken

Det var Sandviksdagene lørdag 3. september og søndag 4. september. Vi dro til Sandviken og Bergen kystkultursenter på søndagen. Det var Sandviksdagene i hele bydelen, men for Kystsogevekene var det selvsagt viktigst å få med seg det som hadde med kystkultur å gjøre. 

Det var yrende folkeliv i på hele kystkultursenteret i solen. Små og store båter i all slags fasonger var fylt med glade mennesker, fra kaiakk og robåt, til snekker og den store kutteren Erkna.

Vi hadde lyst til å få oss en tur utpå sjøen i godværet, og fikk være med Erkna utpå Byfjorden. Det var det ganske mange andre også som fikk være med på turen, det var deilig med sjøluft, og kjekt å se Sandviken fra sjøen. Vi gikk både utover i retning Elsero med Gamle Bergen, og til Skuteviken med sjøbodene og cruiseskip ved Bontelabo.

MK Erkna har ein historie knyttet til Nordsjøfarten under Andre verdenskrig, og noe av den fortellingen ble vist og fortalt med plakater ombord i båten.

På land var det et lite marked med salg av diverse håndverksprodukter, det var en bod med gamle maritime gjenstander for salg, det var selvfølgelig kafe, som svært mange hadde benyttet seg av, vi fikk i hvertfall kaffe.

Det var også krabbedam og fiskekum som kystkultursenteret har «arvet» av Fisketorget i Bergen. Det ble også drevet forskjellige håndvert, som å dampe båtbord til å reparere båter, barna fikk prøve seg som smed i smien. Ikke minst var det også en hel rekke båtmotorer som ga fra seg lystige, bankende lyder.

Det var kjekt å rusle rundt på det fine området til Bergen kystkultursenter, vi rakk så vidt en liten snartur innom Fiskerimuseet før de stengte for dagen.

Sandviken Kystlag har også base på Kystkultursenteret, og sammen med Kystkultursenteret i Bergen og Norges Fiskerimuseum står de for Bergen Båtdelering som har båter, både kajakk og robåter til utlån og utleie, ikke bare på Sandviksdagene, men gjennom båtsesongen.

Tusen takk til alle aktørene av lag og foreninger knyttet Kystkultursenteret, og til Norges Fiskerimuseum, Museum Vest som ga oss alle flotte Sandviksdager i år også!

Sandviksdagene på Kystkultursenteret er en av mange aktiviteter som er i bydelen disse dagene, alt satt i sving av kulturinstitusjoner og lokalt kulturliv i Sandviken, og som er støttet av kommunen.

Gøy på landet på Hordamuseet 2016

På Hordamuseet er det alltid kjekt, men 21. august var det Gøy på landet, eit arrangement med vekt på livet på landet i gamle dagar.

På landet er det både gårdsbruk, gamle hus, gamle håndverk og gjeremål, båtbruk og leik. Det vil sei at for oss i dag er det gøy, men i gamle dager var det kvardagsslit og arbeid. Likevel, med eit kort glimt inn i gamle dagar, når det att på til er nydelig vær, vert gamledagar både lærerikt og gøy.

Det var også eit godt høve for prat på tvers av generasjonar, og praten gjekk livvleg når dei vaksne fortel, og ungane spør og prøver. Her kunne besteforeldre og foreldre fortelje om gjenstandar og gjeremål dei hadde minner om, eller som dei hadde høyrt sine foreldre eller besteforeldre fortelje om.

På friluftsmuseet Hordamuseet på Stend, inst i Fanafjorden, var det smed i smia, skulemester i skulestova, koner som karda og spant, ølbryggar i bryggerhuset og bakstekoner i huset.  Ute i klyngetunet var det vassbering med åk, og klesvask i stamp, der dei nyvaska kleda vart hengt til tørk mellom husa i solen og den milde vinden. Alt dette fekk publikum vere med å prøve seg på.

Litt tid til leik var det også i gamle dagar, og då var det leikar som stylter, sprettert og ballar på boks, eller hoppetau og hesteskokasting, noko dagens ungar også fekk prøve seg på.

Denne dagen fekk borna også bygge seg eigne båtar med strikkmotor eller segl, og prøve dei på «havet», eit basseng som var sett opp i tunet. Det var også mogeleg å komme seg ut på sjøen med Fanafjorden tradisjonssegling, eit båtlag som held til ved Hordamuseet.  Nokre rodde seg ein tur rundt Stendaholmen i robåt, og og andre fekk til og med prøve seg på med segl i ein av tradisjonsbåtane.

I kafeen på kaien steikte dei fiskekaker, og det gjekk med mange boller med fersk fiskefarse. Foreningen for brislingens fremme, Sprattus sprattus var også på plass med sine brislingprodukt.

Folk hadde høve til å komme seg standsmessig frå Stend til Hordamuseet, då dei hadde samarbeid med Osbanens venner som hadde open dag på Stend stasjon.

Hordamuseet er eit av mange museum i Bymuseet i Bergen. Dei har mange kjekke familiearrangement med vekt på ulike tider gjennom året, alt frå steinalder, via jernalder og vikingtid, til livet i gamle dagar på garden ved sjøen, eller på stølen til fjells.

Tusen takk til Hordamuseet og alle deira samarbeidspartar, frivillige lag og organisasjonar som gjorde at vi fekk ein dag med Gøy på landet, både store og små!

 

 

Liv og røre i Sellevåg treskofabrikk

Sellevåg treskofabrikk ligg nydeleg til i ei bukt i Brandangersundet i Gulen. Dei siste åra har treskofabrikken hatt open dag fleire gonger i Kystsogevekene, og dette var andre gong i løpet av dette årets Kystsogeveker. Vi tok turen til Gulen søndag 13. september, kom fram og fann den vesle gule treskofabrikken som spegla seg i blikklart vatn, i bukten innafor vegen. Her låg det nokre få tømmerstokker i vatnet og vi fekk eit lite inntrykk av korleis det var tidlegare då fabrikken var i full drift.

Vi var litt tidleg ute, men etterkvart kom det bra med folk sigande for å få med seg denne gamle fabrikken, og ei omvising med forklaring av arbeidsprosessar og stasjonar i produksjonen.

Magne Sellevåg eig fabrikken, men får god hjelp av familien på desse opne dagane, ein nevø fortel og visar oss rundt i fabrikken, gode damer steikar lappar og kokar kaffi, og vi betaler inngongsbillett og får stempel av to kjekke jenter.

Det er spennande når vatnet leiast inn i turbinene og reimane koplast til dei enkelte maskinene, her er sliktesterke kamelhårsreimar som har vore nytta i 70 år, og er framleis i god, brukande stand. Vi får sjå kopimaskiner, bandsager, maskiner til utholing av for- og tåparti. I taket på fabrikken går det akslingar og reimer, band svirrar over hjul, og tannhjul koplast til og frå.

Dampen og treskorne heng tett saman i tankane når ein snakkar og Gamle dampen og strilekulturen, og ein av treskomodellane som vart produsert i Sellevåg var nettopp Stril, dei hadde også ein smalare modell kalla Sogn.

Turbinen og reimane driv også ei sag som vart bygd til fabrikken, og plankane ligg stabla i høgda opp mot taket. Ei maskin til å forme ulike skaft var eit av dei siste tilskota på fabrikken sin produksjon, for å tilpasse seg marknaden i ei tid då tresko ikkje lenger var på moten.

Etter omvising, film, prat, kaffi og kaffimat måtte vi sjølvsagt ta turen opp til demninga, der vatnet som dreiv turbinen vart henta. Det er ikkje meir enn 12 meters fall frå stemma og ned til fabrikken, men det var likevel tilstrekkeleg til å få kraft til å drive fabrikken.

I skråninga opp mot demninga kunne vi sjå røyrgata som var klinka saman. Denne var restaurert og sett på plass for nokre år sidan, no ligge den svart og fin i bekken og bakken ned frå vatnet over. Då vi kom opp til demninga såg vi den store karaftige doble muren som har torv og jordmasse mellom for å halde igjen vatnet. Denne dagen var vatnet mykje nedtappa og heile porten var synleg.

Sjølv om ein ikkje fekk med seg denne opne dagen i Sellevåg treskofabrikk, er det høve til å bestille grupper for omvising. Fabrikken er også å finne på facebook.

Vi hadde ei fin og interessant oppleving i ei fascinerande fabrikk, møtte eit hyggeleg vertskap, og hadde ein flott dag i Sellevåg! 

Meir om Sellevåg treskofabrikk:

Kulturminnegranskaren Arne Høyland var på plass i Sellevåg og filma prosessen denne dagen.
Sellevåg treskofabrikk er fredet av Riksantivaren som teknisk-industrielt kulturminne

Kystsogedag på Engevik Gaard Anno 1723

Engevik gard er ei kulturperle frå 1700 talet som tilbyr servering og omvising på den historiske plassen. Her er ni bygningar som skriv seg tilbake til 1700-talet. NRK sin realityserie Anno var populær i vinter, der levde deltakarane på 1700-talsvis.  Anno 1723 vart valgt som tema av arangørane i Sævareidfjordens Ungdomslag, Fusa kommune og Engevik gaard til årets Kystsogedag i Sævareidfjorden. Årstalet var valgt etter året oberstløytant Christian Wilhelm Segelcke, kjøpte garden som sjefsgard, og busette seg der. Dei ville legge vekt på 1700-tals handverk, aktivitetar, marknad, mat og leik.

Årets opnar og attraksjon var Enok Groven, kjent frå NRK Anno sin serie, for mange den moralske vinnaren, sjølv om han kom på andreplass. Han fekk forøvrig  Gullruten som Årets deltaker på tv-bransjen sin kåring.

Enok var ikkje einaste kjente ansikt frå tv-serien som var på Engevik denne dagen. Deltakarane skulle lære seg å lage tønner i løpet av opphaldet. Opplæringa i forkant og bedømming (oldermann) innan bøkkerfaget er det henholdsvis Oddvar og Jostein frå Tønnegarden i Fusa som sto for. Tønnegarden var også til stades på Engevik på Kystsogedagen. I tillegg var også oldermann i båtbygging Hallgeir Forstrønen Bjørnevik på plass for å vise og fortelje om båtbygging.

Det var også fleire innslag frå scena, både kåseri om 1700-talet, framvising og forteljing om den flotte Fusabunaden, og song og musikk ved Idar og Natasja og gruppa Standing still.

Det var også Torgdag ved Engevik gard med sal av ulike både matprodukt og handverk, og Barnas Anno med lykkehjul, krokett og andre leikar.

Inne i hovedbygninga hadde Hålandsdalen Folkedraktsaum utstilling i to vakre stover. Her var både heile bunader, draktdeler og stoff vist fra, og det var høve for å ta en prat om bunad. Det vart også vist fram og fortalt om arbeidet med fusabunaden frå scena. Dette valget av tema var vel neppe tilfeldig, de skjøna vi då det vart avslørt kven som vart tildels Anders Kåre Engevik kulturvernpris for 2015, nemleg eldsjel og initiativtakar til å få rekonstruert fusadrakten. Else Bodil Gjøn er ein kulturarbeider som i mange år har gjort ein uvurderleg innsats for å ta vare på og vidareføra lokal drakttradisjon.

Engevik Anno 1723 viste også fram ei rekkje handverk. Her var det både bøkring, båtbygging, lefsebakst, smiing, og ikkje minst prat om handverket og resultata.

Denne dagen var det også Barna sitt Anno. Det var lagt opp til ein kunnskapsquiz som gjorde at barna kunne oppsøke handverkarane innan fleire fag og få hjelp til å finne ut kva ulike verkøty var for noko og korleis dei skulle brukast, og andre spørsmål som dei kunne lære av. Vinnaren sin premie var ei sverdkamp og litt opplæring i fekting med Enok.

Programmet for dagen

Førehandsomtale i Os og Fusaposten
Cultura Anno i Os og Fusaposten
Anders Kåre Engevik sin kulturvernpris 2015

Anne Hesvik – kunstnar

 

Ei reise til steinalderen – i Fosenstraumen

Siste helga i august var det høve for å ta ei heilt spesiell reise, like til steinalderen, på Steinalderhelg på Ramsvikneset. På Radøysida av Fosenstraumen hadde Straume Steinalderpark ved Børje Møster frå Godjord og Morten Flint Smed Kutschera, frå Kutschera Crafts etablert ein steinalderbuplass. Her er i området ved den fiskerike Fosenstraumen som i dag skiljer Radøy og Austrheim, er er det rike spor etter steinaldermenneske, her er funne pilespissar, steinøkser og andre reiskap, det var dette dei ville forsøke å gjenskape.

Morten er Norges einaste flintsmed på heiltid, han er i verdsklasse, spesialist på å lage reiskapar og våpen av flint og andre steinsortar. Han kan trylle fram pilspissar, dolkar, og økser ved å knuse stein. Han deltek ofte på ulike arrangement, har opplegg i Den kulturelle skulesekken for skuleelevar, og lagar replika for museum, utstillingar og andre oppdragsgjevarar. Morten er ein framifrå formidlar, og gjev publikum eit innblikk i det eldste handverket i verda. I høve Steinalderhelgen har han båre med seg kilovis med flint, stein og utstyr for å lage nye reidskap gjennom mark og ulendt terreng for å rigge seg til ved sjøkanten slik steinaldermenneska sat og jobba. I posten Steinalderhelg i Fosenstraumen finn du også ein film der flintsmeden viser og forklarer korleis han arbeider fram redskap.

I på sjøen ligg ein merkeleg farkost og duppar i letter sommarbølger, det er Havelgen, ein ekseprimentell steinalderfarkost, denne kan du sjå mer om i BT sin artikkel Skinnbåten er på sjøen. Det er Børje Møster som driv Godjord i Øvre Manger som både har fått laga båten og teltet som er sett opp på Ramvikneset. Båten var bygd på garden hans, og gjestearbeidere frå fleire land hjulpe til med bygginga. Det er planar om ein Straume Steinalderpark i området, og dette er ein liten forsmak på det.

Børje testa ut og prøvde å få fisk med ein beinkrok som Morten hadde laga, men det var kan hende for fint ver til at fisken ville bite. Vi kunne sjølv også få prøve oss å fiske, eller ungane kunne lage seg ein liten flintflekke til å spikke eller skjære med.

Litt opp for sjøen, i ein lun liten fure i landskapet er leirplassen med telt og gapahuk. Dette har sikkert vore ein vik i steinalderen då havnivået var høgare. Her er det bygga opp eit svært telt, forma som ein samisk lavvo, og trekt med eit utal skinn. Teltet er svært og høyresit, det kan nok romme eit tyvetalls personar. Langs yttersidane er det pallar med skinn på slik at folk kan sitje eller bruke osm soveplassar. Midt i teltet er det bål og grue det det vart laga mat. Vi fekk smake grilla lammelår, låret var dyppa i sjøvatn på førehand og var på den måten lett salta på utsida – kjempegodt!

Lenger opp i det litle dalføret var det sett opp blink, og ein kunne prøve seg som skyttar med pil og boge. Det var diverre ikkje mange som fann veien til Ramsvikneset, men då vi gjekk som det eit par grupper med menneske som ville ha ein steinalderoppleving – då var dei komen til rette plassen!

Sjå også Godjord sine bilete på Facebook frå 30. august og 31. august

Flotte båtar på Vervadagane i Sagvåg

Vervadagane 2014 var 30. august og 31. august, og det var på Jensaneset i Sagvåg på Stord, det gå gjekk føre seg.

Elevar frå Sagvåg skulen har tidlegare år vore med på Vervadagen og fortel sjølv: På ”vervadagen”, som er kvart år i slutten av august, blir dei gamle maskinene teke i bruk. I smia er det smedar i full aktivitet. Den heilt spesielle oppgangssaga blir nytta til å saga opp tømmer. Bekgryta spreier lukt over delar av området og ”steamaren” blir nytta til å varma opp skipsplankar. Ein kan og sjå korleis ”naglafresen” lagar naglane som blei nytta i tusental til eit nybygg. Ved kaien ligg det båtar, fleire har historisk tilknytning til verven. Det finst og enno arbeidarar som har eit langt yrkesliv ved verven bak seg, og som kan fortelja om livet der. I eit av bygga blir det enno bygd færingar på hobbybasis. Det gjev og eit unikt høve til å sjå og læra det grunnleggande ved båtbygging. 

Dagleg leiar i Kystsogevekene har sjølv hatt gleda av å vere med på Vervadagane ved fleire høve, og kan slutte seg til elevane sine skildringar av stemninga og opplevingane av Vervadagane som vi fekk med oss laurdagen av også i år. Det var stor stas for minsteguten å få komme ombord i den store Redningsskøyta og snakke med mannskapet ombord, og at den Eliasbåten hadde meldt avbud vart flott kompensert med besøk av den artige litle farkosten Brit Besto som ein grei bestefar hadde bygd til barnebarnet, og gjeve namn etter bestemora – stor stas og eit artig syn i vågen mellom dei større båtane.

Avisa Sunnhordland har også laga ein reportasje frå årets vervadagar, med utgangspunkt i keramikaren som kjem hele vegen Frå Sandnes til Vervadagane for å selgje varene sine, og for å få med seg den flotte dagen. Vi hadde ikkje høve til å vere med begge dagar, men søndag med Vervagudsteneste er også omtala i Bydelsbloggen for Sagvåg.

På Jensanest er det eit levande båtbyggarmiljøet som har lang historie bak seg. Det hadde vore bygd båtar på staden i lang tid alt då Ottesen Skibsbyggeri etablerte seg på Jensaneset i 1825. Verksemda hald fram like til ut på 1960-talet. Då gjekk dei over til skipsreparasjonar, til ut på 1980-talet.

I dag er det framleis et vanleg syn å sjå båtar av ulikt slag ligge på slippar, i hallar, på land og ved kai, ei mengde båtar som er under reparasjon. Båtbyggarmiljøet er haldt i hevd av Skipstømraren som «… restaurerer, gjenoppbygger, innreder, skifter, utbedrer og bygger  nytt, kort sagt alt som har med en trebåt å gjøre samt alt som har noe med tre å gjøre ombord på en båt». Lista er lang over kjente og ukjente båter som har vore innom for reparasjonar hos Skipstømraren.

Sagvågen Kystlag er også viktig del av kystmiljøet på Jensaneset, og har sidan dei etablerte seg i 1993 vore ein viktig forkjempar for og drivkraft for kystkultur i Sagvåg. Det er også svært hyggeleg at dei vart heidra med Kulturprisen i Stord for arbeidet sitt med kystkulturen.  Dei driv dei med båtbyggingskurs, omvising for skuleklassar og andre grupper. Dei vøler gamle båtmotorar og har sett i stand og tatt i bruk oppgangssaga. Vervadagane på Jensaneset er kanskje det viktigaste utstillingsvindauga for å visa kva den lokale kystkulturen er, og dei to siste dagane i august var det igjen tid for Vervadagane. At det er mykje flott båtar å sjå på Jensaneset er det liten tvil om, her kan fotografar boltre seg i skuteliner og vakre detaljar.