Kategoriarkiv: kulturhistorie

Nordanger gardsmuseum på Radøy

Nordanger gardsmuseum var siste arrangement ut i dei 20. kystsogevekene, Kystsogevekene 2016, 18. september var den gamle skulestova open.

Etter eit besøk på Radøy ridesenter gjekk turen videre frå Mangerområdet til Nordanger. Langs Radøyvegen ligg to generasjonar nedlagde Gamle Nordanger skule, den nyaste er i dag Nordanger grendahus, medan den litle kvite stova er Nordanger gardsmuseum.

Nordanger gardsmuseum er i den gamle skulen som opprinneleg vart bygd ein annan stad på Nordanger i 1864, men vart flytta dit den står i dag i 1884. Den vart då også utvida med kammers og loft som bustad for læraren.

I 1912 vart skulen nedlagt og bygninga vart brukt som bedehus fram til 1980, og det sto etter det tomt og til nedfalls fram til 1998.

Noværande eigar Johannes B. Birkeland overtok huset av kommunen i 1998, og har sidan det sett det i stand, og samla inn ei rekkje gjenstander knytt til skule, kvardagsliv, fiske, skomaking, bedehusliv og mykje anna.

Vi hadde ein fin oppleving, og fekk ein lang prat med eigaren, som fortalte oss om historien til bygningen, om gamle dagar, om ulike gjenstansgrupper og gav oss mykje lærdom.

Kvar einaste gjenstand i det litle, men fulle huset har si fortelling, og her kan ein nytte rikeleg med tid, og her er mykje å lære. Tusen takk for oss!

Reklamer

Kvalfangst i Sveio

Søndag 11. september inviterte Sveio kystlag til temadag om Kvalfangst i Kysttunet ved Auklandshamn. 

Sveio kystlag brukar å vere aktive samarbeidspartnarar for arrangement i Sveio i Kystsogevekene, men denne gongen ønskte dei å gjere noko sjølv også. Tema Kvalfangt engasjerer mange i kystlaget, og dei er kjent for å ha kvalkjøtt med når dei deltek på arrangement.

Sjølvsagt var det kvalkjøt med i bildet på dette arrangementet også – midt i tida søndagsmiddagen, og då vart det kvalgryte, sjølvsagt! Eg rakk akkurat tidsnok til  å meg ei tallerk med den deilige kvalgryta som Sveio kystlag hadde laga. Etterpå var det også sjølvsagt tradisjonell plommekompott til dessert, og kaffi med kaffimat.

Det er ikkje fleire aktive kvalskuter igjen i Sveio, og fast leverandør av kvalkjøt til Sveio kystlag er kvalfangaren frå Fedje, Oddvar Nilsen Husa, som også vart invitert til Sveio og for å fortelje litt om kvalfangst, og det å vere kvalfangar også gjennom ei tid med mykje internasjonal motstand. Oddvar Husa var første gong ute på fangst i 1958.  Han har fangsta i Barentshavet, Jan Mayen, Aust-Grønland, felta rundt Shetland/Orknøyane og i Nordsjøen. Her fekk vi artige anekdoter og fortelling om dramatikk og kvalfangtmotstandarar.

Etter Oddvar Husa sitt innlegg fekk vi sjå film frå då ein av dei lokale kvalfangarane var med på kvalfangst med Husa sin båt, for mange år sidan. Då fekk vi sjå levande bilete frå korleis fangsten gjekk føre seg, og fortelling og forklaring på kva vi såg – spennande og interessant!

Det var også tid til å ta seg ein runde opp for å sjå kystlaget si biletutstilling av lokale båtar, og få høyre litt og prate litt omkring desse. Mange hadde kjenskap til forskjellige båtar og mannskap, og praten gjekk livleg.

I kjellaren har kystlaget ein samlig gjenstandar, som ei museumssamling av forskjellig som er knytt både til fiske og kvardagsliv. Vi fekk sjå oss omkring der.

Tusen takk til alle i Sveio kystlag for ein kjekk, interessant og lærerik temadag om kvalfangst! Kjekt å sjå lokala dykkar!

Les meri om Kvalfangst i Kyst-Norge
Sveio kystlag sin facebookpost om arrangementet

Haustdag på Årskog museum

Søndag 11. september var det open dag på Årskog museum på Fitjar. Tema i år var historia til dei reisande på Vestlandet.

Årskog museum er ein gamal vestlandsgard som har ein fascinerande historie. Brørne Lars og Olai Årskog testamenterte heimgarden sin til Fitjar kommune i 1980 til museale formål. Eit vilkår for gåva var å driva eit eldre autentisk bustadhus og mange eldre gjenstandar som museum, og å halde dei husbunad og reiskap samla. Sunnhordland museum har driftsavtale med Fitjar kommune om drifta av gardsmuseet. Frå gardstunet og ned mot sjøen ligg eit verdifullt kulturlandskap med rydningsrøysar og steingard,og naust som viser kombinasjonen jordbruk og fiske som var vanleg i kyst-Noreg.

Garden hadde då vore i same slekta i om lag 400 år, og dei hadde vore flinke å ta vare på alle slags bruksgjenstander gjennom alle år. Eit arveskifte frå 1794 viser eit verde av 3186 riksdalar. Det var det rikaste buet i Våg skipreide, fortel Kulturhistorisk veibok, Hordaland. Familien var gjennom alle år villige til å låne ut utstyr til store lag og høver, og hadde heile serviser til både bryllup, gravferd og dåp som naboar kunne låne. Dei var også særs nøysome og kasta nær ingenting, slik at på garden er det ei rik samling med tekstiler og klede frå dei siste 100-150 åra, minst.

Her er det også mange åkler som veveren Berta Liarbø vevde på oppstadveven sin. Berta Liarbø døyde i vår, men fekk i sitt 95 år gamle liv halde fram med vevinga og lært opp nye vevarar, ho og andre Fitjarvevarar vart heidra seinare i oktober med utstilling åkler. Med Berta Liarbø i spissen har dei berga husflidstradisjon frå førhistorisktid, slik at den vert ført vidare – ein viktig del av den nasjonale kulturarven.

På Open museumsdag på Årskog museum var det ikkje berre høve til å sjå seg omkring i husa, det var også kafe, teater, utstilling og hesteskokasting. Vi kunne lage haustkrans med epler, smake heimekinna smør, og sjå baking av flatbrød. Fitjar bondekvinnelag  Fitjar bygdekvinnelag sto for fleire aktivitetar på open dag på Årskog museum.

Tre ungdommar viste også ei fin dramatisering om giftarmål i gamle dager.

Fitjar Husflidslag demonstrerte ulike håndarbeidsteknikkar og hadde aktiviteter for barn, som å tvinne sitt eige hoppetau.

I løa  var det sett opp utstillinga Dei reisande på Vestlandet, ei vandreutstillig om Romanifolket. Dei reisande langs kysten av Noreg brukte ofte båtar, både som bustad og framkomstmiddel, og ver ofte kalla båtreisande. Dei var kjent for å lage og selge metallredskap av ymse slag. Trådreiskap som vispar og gryteskrubbar med meir. I utstillinga kunne vi lese meir om båtfolket og sjå døme på ting dei laga. Det var også høve til å prøve å lage sine eigne trådreiskap.

Tusen takk for ein kjekk dag til  Fitjar kommune, Fitjar husflidslag og Sunnhordland museum og Fitjar bondekvinnelag!
 –

Raudlista husflid i Hillesvåg

Lørdag 10. september markerte Nordhordland husflidslag Husflidens dag i Husflidens Hus i Hillesvåg.

Husflidens hus ligg nede ved sjøen i Hillesvåg, Nordhordland husflidslag har salgsutstilling med lokalproduserte husflidsprodukter og servering av kaffe og stompekake. Dei brukar å ha ope laurdager kl 10.00 – 14.00

Lørdag 10. september markerte Nordhordland husflidslag den nasjonale Husflidens dag. Tema for årets markering var Rødlisteteknikker. Nordhordland husflidslag har valgt ut Bregding, roggeband, strikka og flossa hua til herrebunaden frå Nordhordland som sine satsingsområder for å ta vare på rødlisteteknikker.

Denne lørdagen var det som vanleg kafe, handarbeid og drøs, men i  tillegg var det også demonstrasjon i å lage roggeband, spinning og brikkevev med meir. Det var også høve til å få vite meir om desse teknikkane og få seg ein prat.

Sjølv hadde dagleg leiar og mannen med seg eit handverk som også er raudlista, nålebinding, og var open for ein prat om dette. I tillegg fekk vi oss ein lang og god prat om både roggeband, kvithue og andre hovudplagg til bunad.

Sjølvsagt måtte vi som mange andre også ta ein tur inn i Hillesvåg ullvarefabrikk som ligg like ved, her kan ein boltre seg i ull og garn av beste kvalitet, og det er endåtil høve for å få seg ein tur i ullvarefabrikken som også er Economuseum. Ein kan gå gjennom fabrikken i opningstida og sjå produksjonen, eller få omvising dersom ein gjer ein avtale på førehand.

Tusen takk til Nordhordland husflidslag for ein hyggeleg og lærerik Husflidens dag i Hillesvåg!

 

Solrik søndag i Sandviken

Det var Sandviksdagene lørdag 3. september og søndag 4. september. Vi dro til Sandviken og Bergen kystkultursenter på søndagen. Det var Sandviksdagene i hele bydelen, men for Kystsogevekene var det selvsagt viktigst å få med seg det som hadde med kystkultur å gjøre. 

Det var yrende folkeliv i på hele kystkultursenteret i solen. Små og store båter i all slags fasonger var fylt med glade mennesker, fra kaiakk og robåt, til snekker og den store kutteren Erkna.

Vi hadde lyst til å få oss en tur utpå sjøen i godværet, og fikk være med Erkna utpå Byfjorden. Det var det ganske mange andre også som fikk være med på turen, det var deilig med sjøluft, og kjekt å se Sandviken fra sjøen. Vi gikk både utover i retning Elsero med Gamle Bergen, og til Skuteviken med sjøbodene og cruiseskip ved Bontelabo.

MK Erkna har ein historie knyttet til Nordsjøfarten under Andre verdenskrig, og noe av den fortellingen ble vist og fortalt med plakater ombord i båten.

På land var det et lite marked med salg av diverse håndverksprodukter, det var en bod med gamle maritime gjenstander for salg, det var selvfølgelig kafe, som svært mange hadde benyttet seg av, vi fikk i hvertfall kaffe.

Det var også krabbedam og fiskekum som kystkultursenteret har «arvet» av Fisketorget i Bergen. Det ble også drevet forskjellige håndvert, som å dampe båtbord til å reparere båter, barna fikk prøve seg som smed i smien. Ikke minst var det også en hel rekke båtmotorer som ga fra seg lystige, bankende lyder.

Det var kjekt å rusle rundt på det fine området til Bergen kystkultursenter, vi rakk så vidt en liten snartur innom Fiskerimuseet før de stengte for dagen.

Sandviken Kystlag har også base på Kystkultursenteret, og sammen med Kystkultursenteret i Bergen og Norges Fiskerimuseum står de for Bergen Båtdelering som har båter, både kajakk og robåter til utlån og utleie, ikke bare på Sandviksdagene, men gjennom båtsesongen.

Tusen takk til alle aktørene av lag og foreninger knyttet Kystkultursenteret, og til Norges Fiskerimuseum, Museum Vest som ga oss alle flotte Sandviksdager i år også!

Sandviksdagene på Kystkultursenteret er en av mange aktiviteter som er i bydelen disse dagene, alt satt i sving av kulturinstitusjoner og lokalt kulturliv i Sandviken, og som er støttet av kommunen.

Aktivitetar og tur på Herdla fort

Søndag 4. september var det Aktivitetsdag på Herdla fort, med opplevingar for heile familien. Heile det store området på Herdla fort var tatt i bruk, av museet og ulike lag og organisasjonar.  Sola skein frå klar himmel, og lokka til vandring i spennande landskap, og dørane til fortet sto ope slik at vi kunne utforske hemmelege rom i fjellet. 

Då vi kom til Herdla fort denne flotte søndagen vrimla det alt av folk på heile det store området. Det var hestar som kunne ris og hundar som skulle vise sine kunster, det var taubane, diskogolf og turløype.

Vi fekk raskt med oss at vi kunne rekke eit lite høgdepunkt på dagen, nemleg kanonsalutt kl 12.15. Med kartet i hand la vi ut på vandring langs vegen rundt neset. Vi passerte utstillingshallen GUL 16 der flyet frå andre verdskrig står utstilt, og der det var kafe. Vi rakk ikkje innom denne gongen, her måtte kanonen prioriterast. Askøy Turlag markerte også Kom-deg-ut-dagen, og det var hengt opp rebusoppgåver langs løypa. Askøy jeger og fisk hadde stand der vegen bøyer rundt, og der De Zee Ploeg minnepark er.

Vi gjekk løypa videre og skunda oss ned til kaien ved torpedo-batteriet.  Det sto ein liten kanon klar på kaien, og kort tid etter var det stor spenning medan vi venta på salutten – og jammen var det smell! Då kruttrøyken hadde lagt seg, såg vi at kanonen hadde flytta seg mange meter bakover på kaien. Artig for store og små som så det, og garantert til å høyre utover eit stor område, både på land og utover fjorden.

Etter salutten hadde vi tid til å roe oss ned og sjå på krabbene som var i kummen, her kunne vi også ha kjøpt med oss krabbe, både kokt og levande.

Torpedobatteriet var også ope, og det er spennande å få gå inn i dette tidlegare militære anlegget. Her låg det torpedoar og missiler i mange storleikar, merka med dummy, heldigvis utan sprengstoff, men med ledningar, bolter, propeller og andre merkelege innretningar. Her kan ein gå rundt lenge og la seg fascinere.

Etterpå gjekk vi også inn i ein fjellhall der store kontainare hang fritt og tungt frå taket, for ikkje å gå istykker om det kom ein stor spreng som ryste bakken. Inni desse var det både soveplass, komandosentral, overvaking og alt som trengtes under den kalde krigen.

Vel ute i sola igjen gjekk vi opp til Herdla fuglestasjon der dei var i gong med å merke fugl. Vi fekk sjå fugler på nært hald, og fekk fortalt korleis ein gjer når ein målger, veger og ringmerker fugler. Dette var populært, og mange stoppa opp også her får å sjå og høyre.

Vidare var det både Vikingaktivitetar ved Askøy vikinglag, og målgang og innlevering for Askøy turlag sin rebus.

Vi og svært mange andre hadde ein flott Aktivitetsdag på Herdla fort. Tusen takk til arrangørane Herdla museum og alle samarbeidsparane Herdla fuglestasjon, Askøy turlag, Askøy diskogolfklubb, Askøy kommune, kulturavdelinga, Gone paddling, Herdla forts venner.

Kanaldagane ved Kulleseidkanalen

Kanaldagane gjekk i år som tidlegare år av stabelen første helga i september, i år var datoene fredag 2. september til søndag
4. september.

Kanaldagane vart starta i 2002 som ein del av Kystsogevekene – og eldsjeler i bygda slo seg saman for å laga ei maritim messe som skulle femna vidt i Sunnhordland. Kanaldagane skulle fremja gammal og moderne kystkultur langs kysten vår. Området rundt Kulleseidkanalen er eit marknadsområde med mange ulike utstillarar og alle slag god underhaldning, og flotte båtar langs kanalsidena.

I år sto humorfiguren Bømlingen for opninga av Kanaldagane på fredag 2. sepember, og laga derfor song med musikkvideo til Kulleseidkanalen

Vi  var til stades lørdagen på Kanaldagane, og kom eit stykke utpå dagen, då var også sola på plass, og Finnås viste seg frå sin gode side. Kulleseidkanalen, veteranbåtane, utstillarboden, framfor scena og heile området i var bada i sol.

Vi kom akkurat i tide til å få med oss koret Voice of Joy som song frå scena. Det var også tid for litt mat, og vi fekk oss deilige heimelaga vårrullar frå ein av salsbodane.

Det var mange flotte båtar som låg langs kanalkanten, og det var kjekt å gå og rusle å sjå på båtane og folkelivet på heile området. Bømlo kystlag var sjølvsagt også på plass, og hadde dessutan besøk frå Halsnøy historiske senter, som hadde med seg dampmaskin og andre motorar med godlyd.

Hovudattraksjonen denne dagen var Mathea Mari, ungjenta på 16 år som er kjent frå både Norske talenter, MGPjr med #online, musikalen Annie på Folketeateret i Oslo, og fleire ganger på TV.

På Kanaldagane var også heile filmen om Melkevik gard vist, ein film som viser gamle bilete og fortel historia  Melkevik frå kommunesenter til turistmagnet.

Vi skulle heile vegen heim til Bergen igjen, og fekk ikkje med oss alt av program. Vi var likevel innom på Telegrafen før vi tok fatt på heimvegen. Telegrafen som vart bygd i 1857, er ein fisketelegrafstasjon i Søndre Vårsildfiskedistrikt. Vi hadde høve til å gå inn og sjå oss omkring, og såg telefonar av mang årgangar, kjekt å få vite meir om Historia til Kulleseidkanalen.

Takk for flotte Kanaldagar til messegeneralen og hans mannskap, som alle er knytt til lag og organisasjonar i Finnås: Finnås SportsklubbBømlo SportsdykkereVåge skulemusikklagTrekløveren Grenda UngdomslagBømlo Kystlag og Finnås Bedehuslag.