Kategoriarkiv: håndverk

Nordanger gardsmuseum på Radøy

Nordanger gardsmuseum var siste arrangement ut i dei 20. kystsogevekene, Kystsogevekene 2016, 18. september var den gamle skulestova open.

Etter eit besøk på Radøy ridesenter gjekk turen videre frå Mangerområdet til Nordanger. Langs Radøyvegen ligg to generasjonar nedlagde Gamle Nordanger skule, den nyaste er i dag Nordanger grendahus, medan den litle kvite stova er Nordanger gardsmuseum.

Nordanger gardsmuseum er i den gamle skulen som opprinneleg vart bygd ein annan stad på Nordanger i 1864, men vart flytta dit den står i dag i 1884. Den vart då også utvida med kammers og loft som bustad for læraren.

I 1912 vart skulen nedlagt og bygninga vart brukt som bedehus fram til 1980, og det sto etter det tomt og til nedfalls fram til 1998.

Noværande eigar Johannes B. Birkeland overtok huset av kommunen i 1998, og har sidan det sett det i stand, og samla inn ei rekkje gjenstander knytt til skule, kvardagsliv, fiske, skomaking, bedehusliv og mykje anna.

Vi hadde ein fin oppleving, og fekk ein lang prat med eigaren, som fortalte oss om historien til bygningen, om gamle dagar, om ulike gjenstansgrupper og gav oss mykje lærdom.

Kvar einaste gjenstand i det litle, men fulle huset har si fortelling, og her kan ein nytte rikeleg med tid, og her er mykje å lære. Tusen takk for oss!

Reklamer

Haustdag på Årskog museum

Søndag 11. september var det open dag på Årskog museum på Fitjar. Tema i år var historia til dei reisande på Vestlandet.

Årskog museum er ein gamal vestlandsgard som har ein fascinerande historie. Brørne Lars og Olai Årskog testamenterte heimgarden sin til Fitjar kommune i 1980 til museale formål. Eit vilkår for gåva var å driva eit eldre autentisk bustadhus og mange eldre gjenstandar som museum, og å halde dei husbunad og reiskap samla. Sunnhordland museum har driftsavtale med Fitjar kommune om drifta av gardsmuseet. Frå gardstunet og ned mot sjøen ligg eit verdifullt kulturlandskap med rydningsrøysar og steingard,og naust som viser kombinasjonen jordbruk og fiske som var vanleg i kyst-Noreg.

Garden hadde då vore i same slekta i om lag 400 år, og dei hadde vore flinke å ta vare på alle slags bruksgjenstander gjennom alle år. Eit arveskifte frå 1794 viser eit verde av 3186 riksdalar. Det var det rikaste buet i Våg skipreide, fortel Kulturhistorisk veibok, Hordaland. Familien var gjennom alle år villige til å låne ut utstyr til store lag og høver, og hadde heile serviser til både bryllup, gravferd og dåp som naboar kunne låne. Dei var også særs nøysome og kasta nær ingenting, slik at på garden er det ei rik samling med tekstiler og klede frå dei siste 100-150 åra, minst.

Her er det også mange åkler som veveren Berta Liarbø vevde på oppstadveven sin. Berta Liarbø døyde i vår, men fekk i sitt 95 år gamle liv halde fram med vevinga og lært opp nye vevarar, ho og andre Fitjarvevarar vart heidra seinare i oktober med utstilling åkler. Med Berta Liarbø i spissen har dei berga husflidstradisjon frå førhistorisktid, slik at den vert ført vidare – ein viktig del av den nasjonale kulturarven.

På Open museumsdag på Årskog museum var det ikkje berre høve til å sjå seg omkring i husa, det var også kafe, teater, utstilling og hesteskokasting. Vi kunne lage haustkrans med epler, smake heimekinna smør, og sjå baking av flatbrød. Fitjar bondekvinnelag  Fitjar bygdekvinnelag sto for fleire aktivitetar på open dag på Årskog museum.

Tre ungdommar viste også ei fin dramatisering om giftarmål i gamle dager.

Fitjar Husflidslag demonstrerte ulike håndarbeidsteknikkar og hadde aktiviteter for barn, som å tvinne sitt eige hoppetau.

I løa  var det sett opp utstillinga Dei reisande på Vestlandet, ei vandreutstillig om Romanifolket. Dei reisande langs kysten av Noreg brukte ofte båtar, både som bustad og framkomstmiddel, og ver ofte kalla båtreisande. Dei var kjent for å lage og selge metallredskap av ymse slag. Trådreiskap som vispar og gryteskrubbar med meir. I utstillinga kunne vi lese meir om båtfolket og sjå døme på ting dei laga. Det var også høve til å prøve å lage sine eigne trådreiskap.

Tusen takk for ein kjekk dag til  Fitjar kommune, Fitjar husflidslag og Sunnhordland museum og Fitjar bondekvinnelag!
 –

Raudlista husflid i Hillesvåg

Lørdag 10. september markerte Nordhordland husflidslag Husflidens dag i Husflidens Hus i Hillesvåg.

Husflidens hus ligg nede ved sjøen i Hillesvåg, Nordhordland husflidslag har salgsutstilling med lokalproduserte husflidsprodukter og servering av kaffe og stompekake. Dei brukar å ha ope laurdager kl 10.00 – 14.00

Lørdag 10. september markerte Nordhordland husflidslag den nasjonale Husflidens dag. Tema for årets markering var Rødlisteteknikker. Nordhordland husflidslag har valgt ut Bregding, roggeband, strikka og flossa hua til herrebunaden frå Nordhordland som sine satsingsområder for å ta vare på rødlisteteknikker.

Denne lørdagen var det som vanleg kafe, handarbeid og drøs, men i  tillegg var det også demonstrasjon i å lage roggeband, spinning og brikkevev med meir. Det var også høve til å få vite meir om desse teknikkane og få seg ein prat.

Sjølv hadde dagleg leiar og mannen med seg eit handverk som også er raudlista, nålebinding, og var open for ein prat om dette. I tillegg fekk vi oss ein lang og god prat om både roggeband, kvithue og andre hovudplagg til bunad.

Sjølvsagt måtte vi som mange andre også ta ein tur inn i Hillesvåg ullvarefabrikk som ligg like ved, her kan ein boltre seg i ull og garn av beste kvalitet, og det er endåtil høve for å få seg ein tur i ullvarefabrikken som også er Economuseum. Ein kan gå gjennom fabrikken i opningstida og sjå produksjonen, eller få omvising dersom ein gjer ein avtale på førehand.

Tusen takk til Nordhordland husflidslag for ein hyggeleg og lærerik Husflidens dag i Hillesvåg!

 

Liv og røre i Sellevåg treskofabrikk

Sellevåg treskofabrikk ligg nydeleg til i ei bukt i Brandangersundet i Gulen. Dei siste åra har treskofabrikken hatt open dag fleire gonger i Kystsogevekene, og dette var andre gong i løpet av dette årets Kystsogeveker. Vi tok turen til Gulen søndag 13. september, kom fram og fann den vesle gule treskofabrikken som spegla seg i blikklart vatn, i bukten innafor vegen. Her låg det nokre få tømmerstokker i vatnet og vi fekk eit lite inntrykk av korleis det var tidlegare då fabrikken var i full drift.

Vi var litt tidleg ute, men etterkvart kom det bra med folk sigande for å få med seg denne gamle fabrikken, og ei omvising med forklaring av arbeidsprosessar og stasjonar i produksjonen.

Magne Sellevåg eig fabrikken, men får god hjelp av familien på desse opne dagane, ein nevø fortel og visar oss rundt i fabrikken, gode damer steikar lappar og kokar kaffi, og vi betaler inngongsbillett og får stempel av to kjekke jenter.

Det er spennande når vatnet leiast inn i turbinene og reimane koplast til dei enkelte maskinene, her er sliktesterke kamelhårsreimar som har vore nytta i 70 år, og er framleis i god, brukande stand. Vi får sjå kopimaskiner, bandsager, maskiner til utholing av for- og tåparti. I taket på fabrikken går det akslingar og reimer, band svirrar over hjul, og tannhjul koplast til og frå.

Dampen og treskorne heng tett saman i tankane når ein snakkar og Gamle dampen og strilekulturen, og ein av treskomodellane som vart produsert i Sellevåg var nettopp Stril, dei hadde også ein smalare modell kalla Sogn.

Turbinen og reimane driv også ei sag som vart bygd til fabrikken, og plankane ligg stabla i høgda opp mot taket. Ei maskin til å forme ulike skaft var eit av dei siste tilskota på fabrikken sin produksjon, for å tilpasse seg marknaden i ei tid då tresko ikkje lenger var på moten.

Etter omvising, film, prat, kaffi og kaffimat måtte vi sjølvsagt ta turen opp til demninga, der vatnet som dreiv turbinen vart henta. Det er ikkje meir enn 12 meters fall frå stemma og ned til fabrikken, men det var likevel tilstrekkeleg til å få kraft til å drive fabrikken.

I skråninga opp mot demninga kunne vi sjå røyrgata som var klinka saman. Denne var restaurert og sett på plass for nokre år sidan, no ligge den svart og fin i bekken og bakken ned frå vatnet over. Då vi kom opp til demninga såg vi den store karaftige doble muren som har torv og jordmasse mellom for å halde igjen vatnet. Denne dagen var vatnet mykje nedtappa og heile porten var synleg.

Sjølv om ein ikkje fekk med seg denne opne dagen i Sellevåg treskofabrikk, er det høve til å bestille grupper for omvising. Fabrikken er også å finne på facebook.

Vi hadde ei fin og interessant oppleving i ei fascinerande fabrikk, møtte eit hyggeleg vertskap, og hadde ein flott dag i Sellevåg! 

Meir om Sellevåg treskofabrikk:

Kulturminnegranskaren Arne Høyland var på plass i Sellevåg og filma prosessen denne dagen.
Sellevåg treskofabrikk er fredet av Riksantivaren som teknisk-industrielt kulturminne

Fra Bergenhusdagene 2014

Korleis var livet i middelalderen? Bergenhusdagene forsøkte å gje publikum eit lite innblikk i dette helga 6. -7. september 2014, slik dei gjer kvart år. Då levandegjer ein historia på Bergenhus Festning, med marknad, musikk, aktivitetar, omvisingar og ikkje minst ei mengde mennesker staseleg kledd opp i middelalderklede. Her var trubadurar, flammeslukar og marknadsfolk, krigare og dronning med hoffskule for born for å lære små gutar og jenter å danse og føre seg ved hoffet. Bergenhusdagene formidlar middelalderens Bergen og Bergenhus på ein todagers fest for heile familien.

Heile dagen og utover kvelden kunne dessutan middelaldermusikk høyrast over festningsområdet, frå middelaldermusikkgruppa Canardus Horribilis som spredde musikk og god stemning på heile festningsområdet. Eit stort gildetelt var sett opp på Paradeplassen, og her kunne folk sette seg ned og handle seg middelalderinspirert mat tilberedt av forsvaret sine kokkar. På kveldstid vart lykter og bålpanner tent og folk kunne nyte middelalderstemning.

Filmen Bergen Anno 1300 er ein rekonstruksjon av Bergen på 1300-tallet. Rekonstruksjonen er laga av Arkikon og er basert på arkeologiske og historiske kilder, og utarbeidd i samarbeid med Byantikvaren i Bergen og Riksantikvaren. I filmen ser vi korleis festingen og byen kan har vore i middelalderen, på Bergenhusdagane forsøker Bymuseet og alle samarbeidspartnarane å gjenskape miljøet med levande middelaldermennesker i aktivitet, og inviterer publikum til å få eit innblikk i dette.

På Koengen var ein gruppe krigarar i aksjon med pilregn og valslyngn Magnus. Tidsreiser hadde sverdleik for ungane, og Kongshirden 1260 hadde oppvising av kamp med blankvåpen. Fekting, pil og boge og kastemaskinar appellerar til dei fleste, og ekstra kjekt er det når ein verkeleg kan utfalde seg i leikekamp for både store og små.

Bymuseet er arrangør i samarbeid Statsbygg som forvaltar mellom anna Håkonshallen, Portkastellet, ringmuren og Rosenkrantztårnet. Forsvarets avdeling for kultur og tradisjon ved Bergenhus Festning er representert ved Kommandantskapet, Festningsmuseet og Sjøforsvarets Musikkorps, og er også samarbeidspart i Bergenhusdagene. Det samme er Nasjonale Festningsverk, som er ein del av Forsvarsbygg, har hovudansvaret for å forvalte dei nasjonale festningane som opne og tilgjengelege kulturminner, samt utvikling av festningane som arenaer for historie- og kulturformidling, turisme og næringsverksemd. På Bergenhus Festning forvaltar NFV samtlige bygg bortsett frå middelalderbygningane.

Følg Bergenhusdagene på Facebook, så vert du oppdatert når det nærmar seg neste Bergenhusdagene.

Ei reise til steinalderen – i Fosenstraumen

Siste helga i august var det høve for å ta ei heilt spesiell reise, like til steinalderen, på Steinalderhelg på Ramsvikneset. På Radøysida av Fosenstraumen hadde Straume Steinalderpark ved Børje Møster frå Godjord og Morten Flint Smed Kutschera, frå Kutschera Crafts etablert ein steinalderbuplass. Her er i området ved den fiskerike Fosenstraumen som i dag skiljer Radøy og Austrheim, er er det rike spor etter steinaldermenneske, her er funne pilespissar, steinøkser og andre reiskap, det var dette dei ville forsøke å gjenskape.

Morten er Norges einaste flintsmed på heiltid, han er i verdsklasse, spesialist på å lage reiskapar og våpen av flint og andre steinsortar. Han kan trylle fram pilspissar, dolkar, og økser ved å knuse stein. Han deltek ofte på ulike arrangement, har opplegg i Den kulturelle skulesekken for skuleelevar, og lagar replika for museum, utstillingar og andre oppdragsgjevarar. Morten er ein framifrå formidlar, og gjev publikum eit innblikk i det eldste handverket i verda. I høve Steinalderhelgen har han båre med seg kilovis med flint, stein og utstyr for å lage nye reidskap gjennom mark og ulendt terreng for å rigge seg til ved sjøkanten slik steinaldermenneska sat og jobba. I posten Steinalderhelg i Fosenstraumen finn du også ein film der flintsmeden viser og forklarer korleis han arbeider fram redskap.

I på sjøen ligg ein merkeleg farkost og duppar i letter sommarbølger, det er Havelgen, ein ekseprimentell steinalderfarkost, denne kan du sjå mer om i BT sin artikkel Skinnbåten er på sjøen. Det er Børje Møster som driv Godjord i Øvre Manger som både har fått laga båten og teltet som er sett opp på Ramvikneset. Båten var bygd på garden hans, og gjestearbeidere frå fleire land hjulpe til med bygginga. Det er planar om ein Straume Steinalderpark i området, og dette er ein liten forsmak på det.

Børje testa ut og prøvde å få fisk med ein beinkrok som Morten hadde laga, men det var kan hende for fint ver til at fisken ville bite. Vi kunne sjølv også få prøve oss å fiske, eller ungane kunne lage seg ein liten flintflekke til å spikke eller skjære med.

Litt opp for sjøen, i ein lun liten fure i landskapet er leirplassen med telt og gapahuk. Dette har sikkert vore ein vik i steinalderen då havnivået var høgare. Her er det bygga opp eit svært telt, forma som ein samisk lavvo, og trekt med eit utal skinn. Teltet er svært og høyresit, det kan nok romme eit tyvetalls personar. Langs yttersidane er det pallar med skinn på slik at folk kan sitje eller bruke osm soveplassar. Midt i teltet er det bål og grue det det vart laga mat. Vi fekk smake grilla lammelår, låret var dyppa i sjøvatn på førehand og var på den måten lett salta på utsida – kjempegodt!

Lenger opp i det litle dalføret var det sett opp blink, og ein kunne prøve seg som skyttar med pil og boge. Det var diverre ikkje mange som fann veien til Ramsvikneset, men då vi gjekk som det eit par grupper med menneske som ville ha ein steinalderoppleving – då var dei komen til rette plassen!

Sjå også Godjord sine bilete på Facebook frå 30. august og 31. august

Padling og handel på Langøy Kystkultursenter

Helga 23. – 24. august var det igjen tid for Langøymarknaden, Fjell kystlag var arrangør, men samarbeida med fleire andre partar, som Lokøy velforening, Algrøy bygdalag mfl.

I 20 år har Fjell kommune hatt ein avtale med grunneigarar om bruk av plassen og det har vore ei eigen stifting. Kommunen har brukt mykje pengar på vedlikehald av den gamle bygningsmassen og området på handelsstaden på Langøy Kystkultursenter. No er stiftinnga oppløyst og Langøy er tilbake på private hender når arvingar har tatt over. Som Vestnytt  skriv er ikkje dette nødvendigvis noko negativt, arvingane leiger ut to av bygningane på Langøy Kystkultursenter, og dessutan Barkaloftet som er eit flott selskapslokale.

Nye eigarar var heller ikkje noko hinder for Langøymarknaden, som har vore tradisjon sidan 2002. Den helga var det liv og røre kring handelsstaden, med utstillarar i alle bygningar, og aktiviteter i tun, på kaiar og i den flotte vika.

I vika innom sjølve handelstaden var det høve både for leike i fjæra, bade og ikkje minst ta seg ein prøvetur i kajakk eller kano. Sjølv hadde eg med ein 7-åring som forsøkte kajakk på Havfestivalen helga før, og han var ikkje vanskjeleg å få med seg til Langøy då han hørde at det var kajakkar der. Veldig stas både for han, og mange andre born å prøve.

Borna kunne også få lage seg ei tau på ein liten snordreiar saman med Husflidslaget.

Det var 30 utstillarar innanfor eit breitt spekter, frå måleri, brukskunst, husflidsvarer, lokalmat, bøker og mykje anna. Her kunne ein handle både såper, og ostar, bunadsluer og strikkasokker, glasspynt og heklevarer, barnebøker og lokalhistoriske bøker, litt av kvart for mange smakar og ønskjer.

Vi var tilstades på laurdagen og hadde ein flott dag. Det var marknad også søndagen, og då også Algrøy Bygdakor md og underholdt.

Det såg ut til at folk kosa seg på denne vakre plassen, dette året som tidlegare år!