Kategoriarkiv: håkonarspel

Kystsogevekeopning med Johannes Heggland

Når den offisielle opninga  av Kystsogevekene 2015 vert lagt til Tysnes er det naturleg at Johannes Heggland vert via merksemd.

Stiftinga Kystsogevekene hatt stor glede av Johannes Heggland sitt imponerande forfattarskap. Dei fem sogespela om Håkon den gode som Heggland skreiv, var fundamentet for Kulturformidlinga Håkon den gode som seinare vart Stiftinga Kystsogevekene. Sogespela representerer såleis den raude tråden i dei årlege Kystsogevekene, den store kystkulturmønstringa på vestlandet.

Johannes Heggland sitt kunstnarliv med fascinerande produksjon og enorm bredde vert vist i ei utstilling i Onarheim kulturkyrkje. Dette er ei utstillinga som vart produsert i samband med 80-årsdagen hans.

Forestillinga som vert den første i Onarheim som kulturkyrkje, vert Anna Gyria som er basert på romanserien Brødet frå havet som Johannes Heggland har skrive.

Forteljeframføringa skildrar den unge Anna Gyria når ho sel mjølk til fiskarane som ventar på silda i losjiskipet, men dei er svoltne på meir enn mjølk, etter vekesvis med venting, langt heimanfrå. Ein av dei blir Anna Gyria sin fyrste ektemann, men han blir slett ikkje den siste… Året er 1846, og vi får fylgje Anna Gyria og dei andre som bur kring Svartesjøen dei neste tjuefem åra.

Framsyninga byggjer på dei fire romanane i serien Brødet frå havet av Johannes Heggland, og er skrive og framført av Johanne Øvstebø Tvedten, formidlingsleiar ved Sunnhordland museum.

johannes heggland
Johannes Heggland. Foto lånt av Hjørdis J. Heggland
Reklamer

Frå Håkonarspelet – Kongen med Gullhjelmen

Første helga i september var det igen klart for Håkonarspel på Fitjar. Johannes Heggland skreiv i si tid fem Håkonarspel som alle var med i Kystsogevekene. Det vert berre sporadisk sett opp, og Kystsogevekene er svært glade dei gongane eitt av dei vert framført. Vi fekk eit lite utdrag av Håkonarspelet – Kongen med Gullhjelmen i fjor, då Fitjarsoga vart vist, og dramaet kring Håkon den gode er ein viktig del av dette, dette utdraget vart vist inne i kultur og idrettssalen, og utan kostymer eller kulisser. I år vart spelet vist i fullskala ute i Moahagen igjen, slik det var i 2010.

Før sjølve spelet begynte var det høve til å få ei historisk innføring i Håkon den Gode og arven etter han, Kjetil Evjen haldt føredrag i biblioteket i Kultur- og idrettshallen. Det vrimla av statistar og aktørar i vikingklede i området, og det var ei viss spenning kring i og lokala, mange born og vaksne skulle vere med på spelet. Etter føredraget gjekk dei fleste vidare til Moahagen og spelplassen.

På veg dit støtte vi på nokre vikingar som slakta ein hjort, og ei gruppe som sat samla kring eit bål, og praten surra både vikingane i mellom og  i publikum. Frå bortaste bakken i Moahagen kom den karakteristiske lyden av ein smed i arbeid, og bålukt låg over heile området og skapte stemning. Mens vi sat der og venta på at spelet skulle byrje kom det born forbi med ein geit i band, grupper av born, unge eller vaksne gjekk spaserande forbi medan dei småprata eller styrte med sitt, folk helste på kvarandre når dei passerte. I det heile tatt tablå som skulle gje inntrykk av kvardagsliv på ein stor og travel vikinggard.

Så kom spelet i gong, og vi kunne ta inn over oss historien om Kongen med Gullhjelmen, med dramatikk, kjærleik og stid. Eit flott gjennomført spel og verkeleg imponerande at det skal ha vore 94 aktørar på scena under spelet, og med orkester, sminke og kostymefolk var totalt 130 personar involvert! Dette er eit dugnadsløft det står stor respekt av!

Fitjarposten har ei større reportasje frå førestillinga.

Før spelet kom i gong var det også eit tablå framført av skuleelevar i høve grunnlovsjubileet.

 

Flotte glimt frå Fitjarsoga

Fitjar har ei lang soge og Håkon den gode står sterkt i medvitet hjå fitjarbuen. 12. september var det sogekveld med glimt frå fitjarsoga. Forestillinga starta med eit utdrag frå Håkonarspelet. Alle skodespelarane kledd i svart og det var berre få og utvalde rekvisitter. Dette fungerte likevel veldig bra, og fekk formidla viktige trekk i denne delen av fitjarsoga.

Mellomalderen i Fitjar vart illustrert med middelaldermusikk av flinke, unge kulturskuleelevar. Deretter gjekk vi videre inn i tida for hekseforfølgingar med ei historie om Ingeborg Olsdotter, ei lokal heks, før andre kulturskuleelevar dansa Heksedans kring ei dampande jerngryte til musikk frå Which witch. Så kom det historier både om mølledrift, foreningsliv og misjonskvinnene. Det var også informasjon om Osternes festning og Fitjar sogelag, desse og Håkonarspelet, hadde også stand i foajeen som publikum kunne høyre meir om, eller melde seg inn i som medlem.

Det var ei heiskapleg og flott forestilling som hadde ei ledig og fin stil, ei blanding av skodespel, kåseri, opplesing, fortelling og framvising av bilete. Særs flott var det at fleire av aktørane hadde funne fram og tatt på seg klede som understreka historia dei fortalde, som dressen til ein amerikaonkel eller uniformen til ein slektning. Desse enkle, men virkningsfulle grepa gjorde sitt til å levandegjere fitjarsoga. Det var særs mange aktørar på scena og involverte i produksjonen, og kultursjef Bente Bjelland hadde regien på sogekvelden.

Alle gjorde ein imponerande innsats, og gav ei nesten fullsett kultursal ein fantastisk lærerik, interessant og ikkje minst kjekk kveld!

Sjå meir om forestillinga i Fitjarposten Fitjarsoga på 100 minutt, Frå Facebook om arrangementet. Sogekveld var også arrangement i Kulturminnedagene

Håkonarspelet – Håkonarvarde på Seim

11. august, og like før Kystsogevekene 2011 tok til, var det premiere på Håkonarspelet – Håkonarvarde på Seim i Lindås. Håkonshaugen er minnesmerket over Håkon den Gode. Sagaen og tradisjonen forteller at han er gravlagd i Seim, trolig i år 961.

Haugen ble restaurert, og det ble bygget et nytt anlegg omkring haugen til 1000 års jubileet, og dette ble innviet av kong Olav V i 1961. Det er i år 50 jubileum for dette jubileet, og derfor passende å sette opp Håkonarspelet på Seim i ny drakt.

Da spelet ble satt opp i august, fikk Johannes Heggland sin historie ny scenografi og ikke minst ny musikk, skrevet av Reid Gilje og fremført av Eikanger-Bjørsvik Musikklag. Leir Egil Vatnøy hadde regien. Se mer om spelet på www.hakonshaugen.no

Da vi kom til Seim på premierekvelden, tok vi først turen ut til Spurkeland gard, hvor vi hadde sett at det skulle være satt opp en liten vikingleir. Her kommer det med tiden kanskje en mer permanent vikinglandsby.

Også på Seim, ved inngangspartiet til spelarenaen var det satt opp et lite vikingmarked. Her var det litt vikingvarer for salg, og telt og boder gav en liten forsmak på vikingtiden, som vi skulle få mer av i spelet.

Fra bakkene som danner et naturlig amfi over Håkonshaugen, hadde publikum et vidt utsyn over bygden hvor Håkon trådte sine barnesko. Det var bygget en scene rundt haugen. Haugen selv ble også innlemmet i scenografien. Et av høydepunktene var da en ved hjelp av lys, skygge og sceneteppe gav illusjonen av et vikingskip komme seilende og anløpe Seim.

Spelet hadde et stor skare av frivillige skuespillere og hjelpere, som hadde stått på i lang tid for å få alt på plass fra kostymer, kulisser, musikk, amfi, til parkeringsløsninger, og alt  som skal til. Sammen med de profesjonelle gav de oss alle en kjempeflott opplevelse!

Forestillingen startet kl 22.00 på kvelden slik at en hadde full kontroll med lyssettingen, og premierekvelden var det stjerneklart og nesten fullmåne – en praktfull ramme omkring den flotte forestillingen.

 

Håkonarspelet – Kongen med Gullhjelmen

Fredag 3. september 2010 var det fantastisk på Fitjar. Håkonarspelet – Kongen med gullhjelmen brakte vikingene til live igjen. Over 120 aktører var i sving på og rundt utescenen i Moahagen. Paul Ottar Haga hadde regien da Johannes Heggland sitt spel ble satt opp, og han spilte selv rollen som kong Håkon den Gode.

Vikingbarn i dans og leik

Da publikum kom til Moahagen på kvelden ledet frem av fakler var det alt vikingtiden på plass. Vikingbarn gikk og putlet med sitt, lekte litt, pratet eller gikk ærend. En og annen voksen kom over tunet med bøtter eller bør, praten gikk blant terner og tauser, mens de jobbet med farging eller spøt. Umerkelig gikk dette hverdagslivet over i selve spelet.

Hverdagsliv i vikingtiden

Dette var en fantastisk opplevelse, ikke minst er det imponerende dugandsinnsats fra alle de involverte med Bjørn Haaland, styreleder i Stiftinga Håkon den Gode – Fitjar i spissen.

Øyvind Skallaspille i prat før selve spelet begynte

Stiftinga Håkon den gode beskriver selv sammendraget av spelet:

Kongsgarden i Fitjar
Spelet tek utgangspunkt i at kongen kjem til kongsgarden på Fitjar for å klara opp i sak der sonen til kongens årmann, Bjørn Svarte, feilaktig hadde varsla fiendar ved å tenna Rymbsvarden. Dette likte kongen dårleg. Leidangen, eller forsvarsordninga der kvart område rusta ut skip og mannskap, var ressurskrevjande.
Det gjer ikkje saka betre at kongens einaste dotter, Tora, har eit kjærleiksforhold til Bjørn Svarte. Enden på visa vert at kongen legg på Bjørn Svarte å betala ei hard bot.

Olmod Åmann jaker Udna Fiskereke

I Danmark
I kamp mot Eirik-sønene blir Bjørn Svarte teken til fange og ført til Danmark. Etter Eirik Blødøks sin død hadde dronning Gunnhild flykta til Danmark. Her fekk ho støtte av danskekongen til å prøva å ta tilbake Noreg. Då Bjørn Svarte blir ført fram for henne prøver dronning Gunnhild med trolldomskunster for å få opplysningar om Håkon. Bjørn Svarte klarar likevel seinare å røma frå fangenskapet.
Ein scene i spelet er frå Damark der dronning Gunnhild rasar over tapet av sonen Gamle etter eit mislykka slag mot Håkon på Rastarkalv på Møre. Ho eggjar likevel sønene sine til nye slag.

Dronning Gunnhild i Danmark

Slaget
Kongen er seinare i gjestebod til kongsgarden på Fitjar. Han er ein populær konge og får ein gullhjelm av bøndene som synleg teikn på at dei synest godt om kongen. Medan dei er i gjestebod får kongen varsel om at Eirik-sønene er undervegs. Han tek ei rask avgjerd om å bli på Fitjar og møta fienden i slag, trass i at dei hadde lite folk.
I det store slaget som følgde fekk Håkon ei pil i aksla av skosveinen til dronning Gunnhild, og fekk på denne måten banesåret sitt. Håkon sine menn vann slaget, men hadde store tap. Bjørn Svarte fall også i kamp for kongen. Håkon sjølv døydde seinare på fødestaden sin, Håkonshella.

www.hakonarspelet.no

Ordfører Harald Rydland takker Bjørn Haaland og Paul Ottar Haga