Kategoriarkiv: foredrag

Open haustdag på Sunnhordland museum

Det var regnfullt og vått då Sunnhordland museum hadde open temadag i Sunnhordlandstunet lørdag 3. septmber. Tema for dagen var Monster i havet.

Vi kom til Sunnhordland museum  midt i ein voldsom regnbyge, og det var berre å komme seg i hus. Diverre var vi litt for seine til å få med oss foredraget til forsker på Havforskningsinstituttet Lene Buhl-Mortensen om plast og søppel i havet. Plast i havet er eit stort problem som vi står overfor i global målestokk.

Plasten er «Monsteret i havet» som vi ikkje blir kvitt, og det var i dette høvet også laga ein liten barneforestilling om dette, for høvet plastmonsteret, med dramatiske fortellingar frå Orknøyane og Noreg om monster i havet.

Sunnhordland museum hadde også to ustillingar, med tema plast, hav, bruk og kast og mer varige gjenstander i både positiv og negativ forstand. Plast er lett lage, bruke og kaste, med vert brutt ned svært sakte.

Utstillinga Plast er bruk og kast viser bruksgjenstandar i frå gamle dagar, og frå vår tid. Materiala før var gjerne tre, medan vi no til dags brukar plast, som tresko før og Crocs no, eller ein rosemalt trebomme til flatbrød før, medan vi i dag nyttar Tupperware. Tradisjonelt har gjerne ting vore vanskeligere å lage, og dermed hatt høgare kvalitet, gjerne av naturlege materialer, og med mykje lengre brukstid og som vart reparert før den til slutt vart utstitt, og som dessuten som brytest ned når gjenstanden er utslitt. Dette var ein tankevekkande og talande utstilling.

Det var også ein kunstutstilling som tidlegare har vore på Halsnøy Kloster, «Weaving Ghosts» («Vevde skrømt») av Lois Walpole frå Shetland. Dette er kunstverk og skåler som er vevde av plasttau ho har funne i strendene på Shetland. Kan hende noko som har drive i land frå oppdrettsanlegg i Sunnhordland?  Utstillinga vert å sjå på museet i heile oktober.

Stord Husflidlag hadde formingsaktivitetar som å lage leiker av utslitte moderne bruksting. Det var også flatbrødbakst der vi fekk smaksprøver med heimelaga smør på. Det vart også vist fram teknikken å lage skikkeleg tresko på gamlemåten.

Det var også utandørs aktivitetar for borna, med barkebåtdam og rognebærskyting «Pust i påsen», og i ein av stovene kunne vi lage haustkrans. Det var sjølvsagt også kafe, med vaflar, kaffi og saft, slik at folk kunne sette seg ned for ein prat også på open dag.

Vi hadde ein kjekk og på Sunnhordland museum. som også kan hende bidreg til at folk tenkjer litt meir miljøvennleg, både når det gjeld bruk og kast, handverk som gjev kvalitetsprodukt og ein meir bevisst haldning til å kaste frå seg plast i natur og hav,

Tusen takk til arrangørane Sunnhordland museum og samarbeidspartane Stord Husflidslag og SIM, og alle folka som bidrog til å gje publikum ein kjekk dag og tankevekkande dag for miljøet!

Reklamer

Folket på Drange – Kulturløo

Kystsogevekene 2015 starta på Tysnes, og da passa det fint også å vere siste helga i årets Kystsogeveker på Tysnes. Kulturløo på Drange er eit relativ nytt tilbod på Tysnes, dvs løo er ikkje ny, men høvet til å komme inn, få seg litt kaffi og deilige vafler, og ikkje minst sjå seg omkring og få omvising i dette gardsmuseet, er relativt ny ettersom det vart opna i fjor.

Kari og Helge Drange og familien står bak gardsmuseet og selskapslokalet som tek i mot grupper og gjestar på bestilling. Her fekk vi deilige vaflar, heimelaga hylleblomstsaft, kaffe og bollar servert i kjellaren, som var rustikt innreia til koseleg selskapslokale.

Laurdag 12. september var det ope på Kulturløo på Drange, og dei hadde dessutan invitert etnolog og forfatter Ernst Berge Drange til å komme å fortelje om folket i Drongsbygdo for 100 år sidan. Han skulle ha særs gode føresetnader for å sei noko om dette, sidan han ikkje berre er lokalhistorikar, bygdebokforfatter og har skrive gards- og ættesoga for Tysnes, men i tillegg slektar frå Drange sjølv.  Han fortalte om folk fra garden og frå bygda, om folkeliv og arbeid, gardare og anna. Mange av tilhøyrarane hadde kjennskap til personane som vart fortalt om, eller i alle høve kjende slekta og gardane.

Det var ei hyggeleg ettermiddagsstund med etterkvart ein god del folk, som nok flesteparten hadde tilhøyre til garden eller bygda, men det var også folk litt lengre bortefrå som hadde tatt turen.

Etter at Ernst B. Drange hadde fortalt om livet for  kring 100 års tid sidan, tok Helge Drange folk med seg rundt for å sjå på alle gjenstandane på gardsmuseet. Det er ingen som har samla ting her, det er berre ikkje kasta så mykje… fortalte han.  Kulturløo har fått hjelp frå Sunnhordland museum til å organisere og stille ut ting i grupper som naturleg høyrer saman, og det var laga nærast små tablå. Verkeleg ei kjelde til å få i gang praten, anten ein hugsa noko om tilsvarande ting, eller i undring over kva no dette kunne ha vore brukt til. Det er gjort eit stor arbeid med å rydde, vaske, finne fram og organisere alle tinga på garden.

Det  vart ei hyggeleg stund, med gode fortellingar, interessante samtalar og mykje spennande å sjå på!

Tysnesbladet var også tilstades i Drange:
I 1920 budde det 103 personar her

Kystsogedag på Engevik Gaard Anno 1723

Engevik gard er ei kulturperle frå 1700 talet som tilbyr servering og omvising på den historiske plassen. Her er ni bygningar som skriv seg tilbake til 1700-talet. NRK sin realityserie Anno var populær i vinter, der levde deltakarane på 1700-talsvis.  Anno 1723 vart valgt som tema av arangørane i Sævareidfjordens Ungdomslag, Fusa kommune og Engevik gaard til årets Kystsogedag i Sævareidfjorden. Årstalet var valgt etter året oberstløytant Christian Wilhelm Segelcke, kjøpte garden som sjefsgard, og busette seg der. Dei ville legge vekt på 1700-tals handverk, aktivitetar, marknad, mat og leik.

Årets opnar og attraksjon var Enok Groven, kjent frå NRK Anno sin serie, for mange den moralske vinnaren, sjølv om han kom på andreplass. Han fekk forøvrig  Gullruten som Årets deltaker på tv-bransjen sin kåring.

Enok var ikkje einaste kjente ansikt frå tv-serien som var på Engevik denne dagen. Deltakarane skulle lære seg å lage tønner i løpet av opphaldet. Opplæringa i forkant og bedømming (oldermann) innan bøkkerfaget er det henholdsvis Oddvar og Jostein frå Tønnegarden i Fusa som sto for. Tønnegarden var også til stades på Engevik på Kystsogedagen. I tillegg var også oldermann i båtbygging Hallgeir Forstrønen Bjørnevik på plass for å vise og fortelje om båtbygging.

Det var også fleire innslag frå scena, både kåseri om 1700-talet, framvising og forteljing om den flotte Fusabunaden, og song og musikk ved Idar og Natasja og gruppa Standing still.

Det var også Torgdag ved Engevik gard med sal av ulike både matprodukt og handverk, og Barnas Anno med lykkehjul, krokett og andre leikar.

Inne i hovedbygninga hadde Hålandsdalen Folkedraktsaum utstilling i to vakre stover. Her var både heile bunader, draktdeler og stoff vist fra, og det var høve for å ta en prat om bunad. Det vart også vist fram og fortalt om arbeidet med fusabunaden frå scena. Dette valget av tema var vel neppe tilfeldig, de skjøna vi då det vart avslørt kven som vart tildels Anders Kåre Engevik kulturvernpris for 2015, nemleg eldsjel og initiativtakar til å få rekonstruert fusadrakten. Else Bodil Gjøn er ein kulturarbeider som i mange år har gjort ein uvurderleg innsats for å ta vare på og vidareføra lokal drakttradisjon.

Engevik Anno 1723 viste også fram ei rekkje handverk. Her var det både bøkring, båtbygging, lefsebakst, smiing, og ikkje minst prat om handverket og resultata.

Denne dagen var det også Barna sitt Anno. Det var lagt opp til ein kunnskapsquiz som gjorde at barna kunne oppsøke handverkarane innan fleire fag og få hjelp til å finne ut kva ulike verkøty var for noko og korleis dei skulle brukast, og andre spørsmål som dei kunne lære av. Vinnaren sin premie var ei sverdkamp og litt opplæring i fekting med Enok.

Programmet for dagen

Førehandsomtale i Os og Fusaposten
Cultura Anno i Os og Fusaposten
Anders Kåre Engevik sin kulturvernpris 2015

Anne Hesvik – kunstnar

 

Konferanse og festival i periferien

Glesvær ligg i periferien, langt vest mot havet i Sund på Søre Sotra. Periferifestivalen og Periferikonferansen er faste innslag tredje helga i august.

Periferikonferansen sitt tema i år var svært aktuelt i valgtider og tok for seg kommunesamanslåing. Det var høgt profilerte innleggshaldarar og det vart ein interessant dag. Vi fekk mellom anna høyre stortingsrepresentantane Helge André Njåstad (FrP), Helga Pedersen (Ap) og Liv Signe Navarsete (Sp) i debatt, og dessutan ordførarane i dei tre kommunane i periferien vest for Bergen, Åse Gunn Husebø frå Øygarden (Ap), Eli Årdal Berland frå Fjell (H) og Kari-Anne Landro frå Sund (H).

Det var også kulturelle innslag på konferansen. Polkabjørn og Kleine Heine jodla og spelte i starten, medan Ole Paus kom innom ved lunsjtider. Desse tre skulle også ha konsert saman i naustet på festivalen seinare på kvelden.  I avslutningen av konferansen stakk dessutan også sjølvaste Ivar Medaas, i Claus Sellevoll sin skapnad innom med litt refleksjonar kring bymann og stril, og sjølvsagt Gamle Dampen.

Så var det tid for Periferifestivalen, som tradisjonen tru opna med Frode Grytten sin opplesing av diktet Periferi. Festivalen har no tre scener som vert nytta til program, den store Plenen med hovedscena, den meir intime Naustet til Bakke, og scena i Tjednaskaget som var ny førre året. Sjøen, havet og handelsstaden Glesvær er ramma som ligg rundt nå populærmusikk møter havsus. Også i år låg det flotte båtar både av gamal og ikkje minst ny årgang i havna like ved.

I tillegg til gode konsertar er Periferifestivalen prega av god og kjekk festivalstemning i havgapet. Det tilrådas til å ta turen til Periferien, både når det er festival og elles, for det yrar av liv og aktiviteter på Glesvær kafe og i grenda Glesvær heile året.

Siste helg i Kystsogevekene 2015

Den sjette, og dermed siste helga i Kystsogevekene 2015 står for døra, og har sjølvsagt mykje å by på. 

Forestillinga om Anna Gyria – ei kvinneskikkelse i Johannes Heggland sitt forfatterskap, som Johanne Øvstebø Tvedten gav liv til så levande og flott i opningshelga, er programmet på torsdag 10. september, i Kystkulturkveld på Halsnøy kloster. Denne gongen har ho også med seg tonefølgje av Ole Jakob Hystad på saksofon.

Johanne Øvstebø Tvedten som Anna Gyria
Johanne Øvstebø Tvedten som Anna Gyria

Det vert spennande opningshelg hos Dei på Gjerdet, på Gjerdet kulturminnegard i Fjell denne helga. Dei freistar med Tidlaus luksus, med handverk, design, kunst og husflid. dei på gjerdetIvar Medaas – Dar kjem Dampen, legg til i Austrheim samfunnshus på laurdag, då vert det igjen høve til å få med seg Claus Sellevoll og gjengen. Austrheim songlag open kafe med sal av kaffi, mineralvatn. øl og vin både før og etter kabareten. ivar claus-001I Sund inviterer dei til Kystpilegrimstur. Det vert tur frå Golta til Telavåg med formidling av kulturminne i Nordsjøløypa. Det erhøve for kjøpe seg frukost på Glesvær kafe.  Turen går frå Golta til Telavåg, med servering av fiskesuppe på Nordsjøfartmuseet. Det vert kulturminneformidling og historieforteljing undervegs i løypa. Iniativtakar er kommunen saman med Kyrkja, Nordsjøfartsmuseet, Nordsjøløypegruppa Ut Mot havet, Sund Turlag og Glesvær kafe.  Kystpilegrimsturen er ledd i både Kystsogevekene og Kulturminnedagane 2015. ut mo havet sundPå laurdag vert det Open dag på Årskog museum, på Fitjar. Også her som på Stord er tema Alt kan flettast! Det vert aktivitetar, opne hus, kaffi og kaffimat i museumstunet på Årskog.

Kystsogevekene 2015 opna på Tysnes, og det vert også arrangement på Tysnes her siste helga. Husflidsmesse i Tysneshallen er det både laurdag og søndag, medan Kulturløo på Drange held opent og har foredrag på laurdag med bygebokforfatteren Ernst Berge Drange. På søndag inviterer Tysnes sogelag og Tysnes folkeakademi til Skorpo skule, der vi kan få høyre amanuensis Arild Marøy Hansen: «Leia som historieforteller», om marinarkeologiske funn kring Tysnes.

I tillegg vert det andre arrangement:
Gulen: Ope på Sellevåg Treskofabrikk
Radøy: Risnesmarknaden, med påfølgande tur.
Radøy: Ope på Nordanger gardsmuseum
Lindås: Eknesvågens venner inviterer til tur kring Esevatnet med start og mål i Vassel på Lindås skulemuseum.
Osterøy:  Kulturminnedagen – Nabolag – menneske, kulturminne og historie Vaksdal/Gullbrå kl 13
Fjell: Dei dyrebare vannressursane, med tur på Kolltveit.

Sjå heile programmet 

Kor tenkjer du å ta turen?

Andre helg i Kystsogevekene 2015

Ei rekkje arrangement står for tur den kommande helga, den andre kystsogehelga i årets kystsogeveker. I Austrheim er dei alt godt i gong med Havsportveka, den starta alt førre helg, og onsdag vart aktiviteten i kystkommunen trappa opp med Ein smak at Austrheim, som også får med fokus på god mat og drikke, i tillegg til all havsportaktiviteten og sosiale tilbod knytt til dette.

Fonnesdagen, også den i Austrheim er ein god kjenning og gjengangar i Kystsogevekene. I år slår bygdelaget i Fonnes på stortromma og inviterar både til Dajen før dajen, konsert med Olav Stedje, og Dajen derpå, med familiedag i Årvika. Det skortar ikkje på tilbod om gode opplevingar i Austrheim denne helga!

Også i Austevoll er det storhelg i vente, når det vert Kystsogehelga i Bekkjarvik og Stolmen. Helga vert innleia med Winemakers Dinner på Bekkjarvik Gjestgiveri, og laurdag med den store rokonkurransen – Edel kappestrid mellom øyane, der det vert stilla lag både i dame og herreklassen. Ungene kan også vert med i konkurranse, nemleg fiskekonkurranse. Det vert sjølvsagt også konsert, både i Hengjo og i kyrkja på Stolmen. Sjøforsvarets musikkorps og gjestar har tema Så lenge skuta kan gå… og Rein Alexander står for god stemning i kveldskonserten på Stolmen.

Laurdag kan vi også få oppleve god stemning både på Hellesøydagen i Øygarden, og Hamnedagen på Kleppe i Sund, og Nøtlevågdagen på Radøy, og Barandasunddagen på Bømlo. Sellevåg Treskofabrikk i Gulen helt open dag og visar oss korleis ein lagar tresko.

Det vert opning at kystsogeutstillingar både i Moster Amfi på Bømlo og  på Vedholmen Galleri i Os, her er det Os inspirerar, og saksofonisten Marius Neset har konsert. I Søre Øyane i Os vet det opninga og starten på Kystsogedagane i Os med fiskekonkurranse og Oselvarregatta.

Søndag vert det Kaidag! På Furneskaien i Gulen, med det tradisjonsrike rekebordet og aktivitetar på kaikanten – Oster kjem også!

I Eknesvågen i Lindås er det alt klart for andre foredrag i rekkja i Kystsogevekene, på bokkafeen i det koselege miljøet på Ekneskaien er det søndag klart for tradisjonelt tauverksarbeid, med ei praktisk innføring i knopp og stikk i ulike typar tau.

I Masfjorden vert det kulturminnekveld med Arne Høyland i Masfjorden båt- og sjøbrukssamling, etterfulgt av konsert  i Kvamsdals fargeri.

Sjå heile programmet på kystsogevekene.no

Søndag på Holmeknappen – Kystsogedagane i Meland

Det er ettermiddag siste søndag i august, og det nærmar seg slutten av ein travel kystsogehelg. Kystsogedagane i Meland er siste stopp for dageleg leiar, med familien på slep. Det har vore ein flott helg, og ein fantastisk avrunding av denne søndagen, som starta med punktert dekk på bilen i det vi skulle legge i veg mot Nordhordland og fleire arrangement.

I Meland på Holsnøy er vi godt kjente, og har vore mange gonger. Sola skein framleis på ettermiddagen, og ved kaien på Holmeknappen låg både Gamle Dampen, DS Oster, og den nyare MS Vestgar frå Øygardsbåtane. Gamle Dampen var innom tidlegare denne søndagen, då i form av kabareten Ivar Medaas – Gamle Dampen, denne fekk vi ikkje med oss, men det var det svært manga andre som gjorde, og folk var særs fornøgde og glade.

Den gode stemninga var der framleis, og vi fekk akkurat med oss utstillinga og opplesinga i Holmestova. Årets utstilling i Holmestova under Kystsogedagane var Heklerier, med gamle og nye hekla arbeid, her kunne vi jå ulike teknikkar og formar. Søndagen var også forfattaren Eli Fossdal Våge i Holmestova for å lese frå diktsamlinga si Hekla myter (2014). I dikta sine fortel ho om formødrene, handarbeida, familiane og liva deira, om korleis dei hamla opp kvardagsproblem på små gardar, med barnefødslar og strikka bind. Det vart ganske fullt av tilhøyrarar på benkane i den vesle Holmestova, og dikta passa fint mellom desse gamle tømmerveggene.

I Sjøbua, det lokale sjøbruksmuseet, hadde andre maritime gjenstandar enn dei som vanlegvis er her, funne vegen. Mellom skjelskrapar og fiskesøkke, garn og not, fann vi sjøfolk og havfolk, skålar og lysestakar. Tradisjonelle ausekar av tre hadde fått selskap av dekorative ausekar av keramikk. Det er Anita Holmøyvik som let seg inspirere av kysten når ho formar sin kunst i keramikk.

Litt større gjenstandar var utstilt på kaien, her var det gamle traktorar og veteranbilar som kunne takast nærare i augesyn, men ikkje handlast med. I bodar og telt var det elles båte tradisjonamat, husflid og handverk for sal, og på Skittkaien var det rigga til kafetelt med skikkeleg tradisjonsmat og kaffimat.

Det var mykje å sjå på eller gjere på, og det er god stemning, og kjekt å rusle rundt, sjå på båtar, bodar og treffe kjentfolk og slå av ein prat. Ungane kunne fiske frå svaberget og studere fangsten etterpå i ein trestamp, dei kunne bygge seg båt og prøve i bassenget, eller dei kunne få seg ein tur med Redningsselskapet sin Eliasbåt. Sjølvsagt kunne ein også gå ombord i dei store vetaranbåtane som låg ved kaien.

Det var også utstillingar og aktivitetar i Galleri Rustica på Holmeknappen under Kystsogedagane i Meland. Sjå meir frå Kystsogedagane i Meland på deira eigen side på Facebook.